De FOTOgraaf van 25 October 2007

Engels

Joel Meyerowitz gaf een nieuwe betekenis
aan het woord straatfotograaf

Hans Arend de Wit

Voor het brede publiek is het beroep van straatfotograaf niet een bepaald eerbare professie, en is het dat ook eigenlijk wel? Niet eerder een typering van een interesse? Toch geen specialisatie? Op de Dam liep vroeger een kwiek mannetje de voorbijgangers te kieken, dat was een echte. Hij deed of hij knipte maar deed dat nog eens een tweede keer als men wilde ingaan op zijn aanbod. In antieke vakantielanden staan er op pleinen nog wel fotografen met een platencamera die staatsieportretten maken. En dan moeten er mannen geweest zijn die de foto's voor prentbriefkaarten maakten. Is een fotograaf als Cartier-Bresson een straatfotograaf? Dan denken we gelijk aan Walker Evans, Cas Oorthuys, Aart Klein, Ed van der Elsken, Kertesz, en zo veel anderen met een hoge reputatie en waardering. De Amerikaan Joel Meyerowitz (1938) liet ons zien dat straatfotografie een eigen niche in de beeldende kunst is van een hoge openbarende waarde met een grote expressieve kracht, sociale kritiek en bovenal inspiratie en troost.

Cape Light, zijn eerste boek
Zijn boek Cape Light was in 1978 een verrassing, waar Meyerowitz veel aandacht en grote waardering voor kreeg in ons land, een droom van een fotoboek. Dat werd in 1980 gevolgd door een boek met als onderwerp een space age Eiffeltoren, The Gateway Arch van St Louis, een monumentale roestvrijstalen boog die tot in de hemel reikt. Deze boog, die werd ontworpen door Eero Saarinen, werd gefotografeerd op de zelfde manier als de Empire State Building die we eerder hadden gezien in het Stedelijk Museum, op groot formaat, met de toren soms als middelpunt maar op de achtergrond, of alleen als puntje boven de bebouwing op de voorgrond, die op zich machtig boeiend waren, een toevallig motto dat je even moest ontdekken, een alibi, een uitdaging om het onderwerp in fascinatie te overtreffen. Op de achterkant van Cape Light stond een foto van hemzelf, een surfer met een grote bos verwaaid haar, die te groot was voor het zolderkamertje waarin hij stond met zijn enorme Deardorff camera, een zonnig stralende man als eenkoppige productiemaatschappij op een zolderkamer in een vakantiehuis. Dat was dus het geheim van de grote, in details verfijnde platen, de subtiele kleuren, het gesjouw en het kennelijk lange wachten op optimale omstandigheden, zoals later de foto's van het Empire State Building en de Arch, die indrukwekkende iconen werden voor de beeldencanon van Amerika.

Meyerowitz begon als art director Robert Frank te regisseren
Op de achterkant van Cape Light stond beschreven hoe Meyerowitz door de fotografie werd gegrepen, dat hij als art director foto's had gemaakt met Robert Frank die toen al een begenadigde en inspirerende fotograaf was. Hij werd zo heftig aangesproken door het medium dat hij het zelf wilde gaan doen. Hij schoot zijn eerste foto's met een 35 millemeter Pentax die hem door zijn baas werd geleend nadat hij zijn baan had opgezegd. Terwijl Frank een ironisch oog had voor de tragiek van het leven, werd Meyerowitz aangesproken door het komische, het kleurrijke en de hilariteit. Ik stapte van de kleinbeeldcamera, vertelde Meyerowitz, waar ik heel intuïtief en snel mee kon werken, over op de groot formaat platencamera, die veel geschikter was om meer in de ruimte te fotograferen. De transformatie die ik hierdoor doormaakte heeft een grote invloed gehad op het werk dat hij daarna zou maken, mijn benadering en mijn gevoel voor tijd.

A Summer's Day werd een fotografisch monument
In 1986 werd een opmerkelijk groot en indrukwekkend document uitgegeven, een huldebetoon aan een het strandleven op een zomerdag aan de Oostkust van Amerika, een verfijnd vormgegeven boek in een cassette met een echte fotoprint van een van de opnamen. Voor een boek was het wel kostbaar, maar de print was een rijke aanwinst aan de muur. De foto's straalden een glorieuze stemming uit van de vrije tijd aan de stille kust, een wereld die het tegendeel was van het leven in de straten van Manhattan uit zijn latere werk, grootse kleurrijke foto's die het leven in split seconds bevroren van gejaagde mensen en auto's in een overweldigende omgeving. In A Summer's Day zien we een mateloze afwezigheid van het hectische grootsteedse leven, en voelen we de ruimte uit de vakanties van vroeger, de zon en de horizon, de branding, het zand, de speelse contacten tussen de mensen, toen het leven feestelijk was en luchtig als een briesje.

Geen redheads in het Fotomuseum
Zij die een zwak hebben voor rood haar zullen teleurgesteld zijn als ze niet de redheads van Meyerowitz zullen zien op de tentoonstelling, maar het boek Redheads zullen moeten kopen dat in 1990 werd uitgegeven, een schitterende, uitbundige hommage aan sproeten, rijk rood haar, delicate huidskleuren, en bekoorlijke persoonlijkheden, maar the all American freckled boy is hier afwezig. Andere keer?

De boeken
1978 Cape Light
1980 St Louis and The Arch
1983 Wild Flowers
1986 A Summer's Day
1990 Redheads
1992 Bay/Sky
1994 The Nature of Cities
1996 At the Water's Edge
2001 Bystander, A history of Street Photography, with Colin Westerbeck / Phaidon
2003 Tuscany
2005 52 Mondays
2006 Aftermath

All Photographs: Courtesy Edwynn Houk Gallery, New York

http://www.joelmeyerowitz.com/photography/index.html

Castle Woodsin Mist, Winter, Tuscany