Joost_Tennekes

Joost Tennekes ontmoette ik heel toevallig, in een winkel voor computers en randapparatuur en programmatuur, en niet bij een cameradealer. Hij zag er uit als een kunstenaar, keek uit z'n ogen als een fotograaf. Uit zijn gesprek met de man achter de toonbank maakte ik op dat hij een brede kennis had, al of niet digitaal, van het visuele in de wereld, van het begin tot het end. Wat deed hij? Op z'n kaartje stond 'pure & simple'. Dat was zijn business, as simple as that. Hij reed weg op een Vespa die veranderde van kleur, zoiets als in het jongensboek de Kameleon. Ik maakte een snapshop met de kleine Contax met de zekerheid dat we elkaar zouden weerzien.

Joost is een echte kameleon.
Een vraag over een computerprogramma, over de compatibiliteit van verschillende versies van PowerPoint, leidde tot een lang gesprek over de fotografie in zijn praktijk. Op mijn vraag over zijn fotografie vertelde hij over z'n muzikale experimenten.
"Ik heb een serie zelfportretten gemaakt, waarbij ik wilde onderzoeken of je in staat bent om emoties die je voelt in muziek of je die ook vast kunt leggen in een beeld. Dat kan volgens mij vaak heel gewoon niet. Ik heb nu acht foto's gemaakt. Ik zet de camera klaar op de zelfontspanner, en draai dan de muziek, keihard. Dan heb ik een beeld in m'n hoofd, ga luisteren naar de muziek, krijg daarbij een beeld in m'n hoofd van wat ik wil, druk op de knop en neem de houding aan die passend is en de opname komt tot stand. De opnamen zijn gemaakt met één lichtbron, een halogeenlampje van Ikea. Deze foto is op muziek van Robbie Williams gemaakt, maar ik heb ook Come as you are geschoten van Nirvana, waar ik een sterk gevoel bij heb. Het gaat om je hart. En dan naaktstudies. Het mooie van naakten is voor mijn gevoel dat je die niet aanstootgevend moet fotograferen, maar het mooie in de vorm laten zien, puur om de vorm."
Mooi, mooi. Daarna liet Joost beelden zien van opnamen die gemaakt waren met één van de eerste digitale camera's.

Van film naar digitaal.
"Een Canon, een platte camera, waarmee ik onderdelen van mezelf heb gefotografeerd, een been, en nog een been, een arm, die ik allemaal heb gemonteerd tot één beeld, als verbeelding van een gedicht, over gebondenheid en ongebondenheid. Ik maak alle dagen foto's en vele daarvan bewaar ik als ik het idee heb dat ik daar iets mee kan doen. Daarbij overtreed ik vaak alle regels die je in de boeken vindt, want volgens mij gaat het alleen maar om die éne split second, waarbij het niet om het beeld gaat maar om het totaal, het hele gevoel dat je daarbij krijgt. Een foto kan academisch en technisch nog zo goed zijn, maar als dat gevoel er niet in zit, dan heb je er niets aan, terwijl die onscherpe foto waar dat gevoel wèl in zit goud waard kan zijn.
Dan ben ik nog bezig met een serie die ik geënsceneerde snapshots noem, van een vrouw die zich betrapt voelt, en in een flits wil voorkomen dat alles gezien wordt, waarbij ik beslist wil voorkomen dat die foto's scherp worden, die beslist onscherp moeten zijn. De verrassing, dat betekent dat de camera gepakt werd en inderhaast de situatie werd geschoten."

Bewonderaar van Ed van der Elsken.
"Altijd met extreem weinig licht. Daarbij blijf ik uitgaan van het effect dat het op de kijker heeft, wat het die doet. Daar is mijn belangstelling in pinhole uit voort gekomen. Terwijl we steeds meer controle willen hebben over het hele proces van het maken van een foto, het vastleggen en het verwerken, wil ik de emotie vastleggen op de manier die kenmerkend is voor een goeie fotograaf, die niet afhankelijk is van de techniek. Als je Aart Klein vroeger een compacte weggooicamera had gegeven, dan had hij daarmee prachtige foto's gemaakt, of anders iemand die ik bewonder, Ed van de Elsken wel. Hij zag het, precies dat éne bijzondere moment, seconde eerder, of een seconde later en het was weg, maar hij pakte dat. Daar heb ik bewondering voor. Daar blijf ik naar zoeken."

Casting-foto's zijn zijn een beeld van acteermogelijkheden.
Het afdwingen van het toeval, dat is wat mij fascineert, dat is wat een foto bijzonder kan maken. Als ik precies doe wat de opdrachtgever vraagt en verwacht, kan die wel tevreden zijn, maar ik wil meer. En dan zegt de opdrachtgever soms dat hij niet weet waar het precies in zit, maar dat hij mijn versie wel mooier vindt. Dat geldt ook voor casting-foto's, waarvan het de bedoeling is dat je de acteur vastlegt zoals die is, zodat de casting director zo goed mogelijk de mogelijkheden kan zien die de acteur kan bieden. Het beste is dus dat de acteur zich ontspant, zich relaxed voelt. In de meeste gevallen bevriest iemand als je die voor de camera zet. Als je een gesprek begint en daar later de camera bij haalt dan wordt het al anders, dan is er aandacht voor het gesprek met iemand die een camera bij zich heeft. Wanneer de ontspanning er dan is dan kun je dat magische moment er in krijgen. Eerst maak ik nu een afspraak met de acteur, op een plek die zij prettig vinden, twee weken voor de shoot. Dat kan in een café of een restaurant zijn. En dan praten we alleen maar over wat we later gaan doen. Wat wil je, wat wil jij laten zien? Dan gaan we na of dat kan of dat we meer kunnen bereiken, meer dan wat de acteur zelf ziet. En van deze foto's kun je wel zeggen dat ze mijn signatuur hebben. Ik flits niet, omdat het contact dan even wordt verbroken, of zelfs helemaal wegvalt. Dus altijd bestaand licht. En zo komen we vanzelf op het echte vangen van het licht, zoals het begonnen is, met de pinhole."

Nu kun je er op wachten.
De controle over het precieze moment waarop je de scène vastlegt raak je met pinhole kwijt. De kortste tijd die ik bereikt heb met een digitale pinhole was 6 seconden. Je weet nooit wat er in die 6 of 12 of 18 seconden gaat gebeuren. Doorgaans werden er met de pinhole landschappen en stillevens gefotografeerd. Als je een portret van jezelf maakt begrijp je hoe lastig dat was, met het hoofd in de klem en eindeloos stil zitten. Ik zie pinhole-fotografie als een herbeleving van de fotografie. De pinhole-foto's maak ik nu met een digitale camera met een pinhole als lens. Op de kunstacademie maakte ik opnamen op papier in een oliedrum. Daar kwamen enorme lappen uit. Dan heb je een paar uur belichtingstijd, in plaats van een paar minuten." Zo kun je een magisch foto maken van twee vrouwen die door het water lopen.
"Wat ik zo mooi vind is dat een kind met een naald met vallen en opstaanz'n eigen pinhole camera kan maken. De ervaring, de trots en de voldoening zijn goud waard."

http://www.purensimple.nl/