Michael Paul Smith heeft een boek gemaakt met Amerikaanse auto’s uit de vijftiger en zestiger jaren, met foto’s van schaalmodellen, diorama’s eigenlijk, die zo ècht overkomen dat je soms denkt dat het ècht echt is. Smith was art director en decorbouwer, en verzamelde modellen in de schaal 1:24. Met een eenvoudige camera werd hij vervolgens een begenadigd fotograaf. Zijn fraai vormgegeven boek brengt ons terug naar de naoorlogse jaren toen de grote droom werd nagejaagd. De stralende auto’s zijn iconen die ons herinneren aan de Joneses uit Keeping up with the Joneses. Actueler zijn de flashbacks naar die tijd in de film Revolutionary Road, waarin Leonardo di Caprio in een Buick fourholer in Connecticut rond rijdt tussen auto’s uit de zelfde periode. Het is ook een boek met foto’s van een mobiele natie die onderweg is, een herinnering aan hoe de massa en het consumentisme aan het rollen kwam.

Wie als jongen in de fifties of sixties er af en toe van droomde later in een Amerikaan te rijden mag z’n vinger opsteken. Wie toen toekomstplannen maakte, met een bungalow in gedachten buiten de stad en een Amerikaan op de oprit, moet beslist een kijkje nemen in het stadje waar Michael Paul Smith de auto’s van toen fotografeerde, waar je het leven ziet zoals velen zich dat toen hadden voorgesteld. Bij grote plannen dachten we aan een goeie baan, aan de afstanden uit de Amerikaanse films, en de auto die in die scenario’s paste. Voor velen waaide de Amerikaanse droom ook onze kant uit. Het werd dan wel een Fiat 600, een Eend of een Renault 4, maar een eindje verderop in de tijd stond er dan toch een Amerikaanse cabriolet te wachten, of een stationcar waarmee de partner ons naar het station bracht en daarna de kinderen naar school. Om die trip alsnog te maken hoef je alleen maar een boek te bestellen, bij een boekwinkel in de buurt, of anders bij Amazon, want het stadje bestaat alleen in een boek, Elgin Park, An Ideal American Town. Het werd bedacht en gemaakt door Michael en uitgegeven door Prestel, www.prestel.com. ISBN 978-3-7913-4548-2. Via Amazon €22,71.

Het stadje is een magisch realistisch verbeelde visie op het ideaal van veel Amerikanen die de vijftiger jaren leefden. De locaties en miniatuur scènes in de foto’s zijn zoals die in het echt ook door Michael Paul werden gezien, ervaren en beleefd. Michael kwam zelf uit zo’n stadje. Op de kaart zul je het niet vinden, maar denkend aan herinneringen en mooie gevoelens uit je jeugd en de talloze films uit die tijd, herken je wellicht ergens zo’n plaatsje in je hart. De herinneringsbeelden uit het verleden heeft hij gestalte gegeven in de plaats Elgin Park, dat hij op schaal heeft gebouwd, in scène gezet en in foto’s tot werkelijkheid heeft gebracht. Complete historische diorama’s eigenlijk.

Hoe Michael in de diorama’s was gerold.
“Terug in 1984, toen ik 34 was,” vertelde Michael me, “hield ik op met werken als art director in de reclame die toen in een dip zat, en ik begon maquettes te bouwen voor architecten. Daarbij kwam mijn ervaring in het bouwen van plastic bouwdozen enorm van pas. Net zoals in de reclame bleek dat het in de bouwwereld ook niet meezat, maar het lukte om te switchen naar het maken van displays voor musea, dat was eigenlijk heel interessant, ook de studie van stijlen en accessoires. Intussen had ik de laatste 20 jaar een lange rij auto’s bijeengebracht van Danbury and Franklin Mint, die op planken naast elkaar een nogal statisch display vormden. Dat bracht me ertoe om te gaan denken om ze in een architectonische omgeving van de zelfde tijd te plaatsen, en in de zelfde schaal, van 1/24.”
Michael verzamelde Amerikanen uit de jaren ‘50 en ‘60, en bouwde complete maquettes, diorama’s als filmsets, om ze levensecht en realistisch in die tijd te plaatsen en te fotograferen. De modellen in hun omgeving triggeren de herinnering en de fantasie en doen ons terug denken aan de idealen van vroeger, en laat ons soms weemoedig gestemd kijken naar de levensweg die we hebben afgelegd. Benzinestations, de gespecialiseerde winkels zoals die er vroeger waren, een bank.

De laatste tijd denk ik veel aan modder.
“Het plan begon vorm te krijgen om van auto’s uit een bepaalde periode foto’s te maken in een architectonische setting uit die tijd. Ik heb oude foto’s bekeken om me te oriënteren naar bouwstijlen, naar details en naar lettering die typisch waren voor die tijd maar nu verdwenen zijn. Vervuld met al deze beelden heb ik gezocht naar wat ik wilde laten zien, een nachtscène, een mise-en-scène met sneeuw, of een regenachtige dag. Naarmate ik meer ervaring kreeg werd ik inventiever, met stof en soda, en om een vanzelfsprekend realisme te bereiken houdt de laatste tijd modder me bezig.”

Voor een stadsgezicht is nogal wat ruimte nodig.
“Om een stadsbeeld te creëren is mijn huis te klein. Eerst bouw ik op een tafel een scène op. Dan bekijk ik die met een fotografisch oog vanuit alle invalshoeken. Daarna ga ik zoeken naar een geschikte achtergrond. Dat is geen eenvoudige opgaaf, met overal die nieuwbouw van huizen en winkelcentra en nergens voldoende onbelemmerd uitzicht, alleen zo kan ik de schaal van het model in overeenstemming brengen met de achtergrond. Ik vond eens een maquette in de schaal 1/24 dat ik opgeknapt heb en waarin ik een interieur in heb ingebouwd. Daarbij is het heel belangrijk dat de detaillering net zo scherp moet zijn als die van de diecast auto’s, waardoor ik er veel tijd aan besteed om de details goed te krijgen. Toen ik daarmee klaar en tevreden was heb ik een paar auto’s er voor gezet en wat foto’s gemaakt. Dat was een triomfantelijk moment voor mij, want vanaf dat moment ben ik meer panden gaan ontwerpen en bouwen. Ik heb er nu vijftien, een heel stadje.”

Geen multi megapixels voor mij.
”Ik laat hij geen mensen in m’n foto’s laat zien, en pas geen Photoshop-trucs toe. De camera waar ik mee werk is niet, zoals iedereen denkt een technische camera, maar een 6MP Sony. Met meer dan 6MP komen er teveel detaillerende pixels binnen. Ik had een 3MP camera met een lens objectief gezien niet goed was, maar waar wel mooie ‘vintage’ foto’s maakte. Oude lenzen maken vaak troebele beelden zoals we die kennen van oude foto’s. Dat heeft het effect van een emotionele distantie en een mysterie waardoor je de details kunt invullen met je eigen herinneringen. Daarom wil ik ook geen mensen in m’n foto’s laten zien, omdat ik de kijkers zelf met hun eigen fantasie de scènes wil laten bezielen. In de tijd dat ik maquettes bouwde heb ik geleerd dat wanneer je iets niet perfect voor elkaar kunt krijgen je het beter helemaal niet kunt doen. Je kunt altijd beter iets visueel suggereren dan geforceerd te proberen de details zelf in te vullen. Het wonderlijke is dat je brein veel details zelf voor je invult. Als je mijn foto’s bekijkt zul je zien dat de deuren geen scharnieren hebben, er geen regenpijpen zijn, en dat de metalen balken geen klinknagels hebben, toch lijken de foto’s rijk van details te zijn. Het is wel gebeurd dat ik ergens in een leemte in de achtergrond een gebouw wilde hebben, dat heb ik toen opgelost met een vel papier met steentjes dat ik op een doos heb geplakt. Dat was voldoende om er een gebouw neer te zetten.”

Het stadje dat nooit bestaan heeft.
”Als jongen droomde ik vaak dat ik in een Amerikaans stadje woonde als Elgin Park,” vertelde ik Michael Paul, “als ik foto’s had gezien in de Saturday Evening Post en Look en Life.” “Maar je zult Elgin Park nergens kunnen vinden, het is een imaginair industriestadje in Pennsylvania, waar het laatste kalenderblad een maand laat zien van ergens in 1962. Toch is er wel een enorm internetverkeer in Elgin Park, nadat dit jaar links naar mijn Flickr pagina’s zich viraal verspreid, en ruim 20 miljoen bezoeken werden geteld. Per dag krijg ik nota bene rond 1200 emails.”

Wat heeft je er toe gebracht om je zo op schaalmodellen te focussen?
”Voor mij zijn schaalmodellen geen ‘toys for boys’. Ik ben ze gaan zien als iconen uit een periode in mijn leven waarin ik de wereld ontdekte en de weg naar mijn toekomst. Die auto’s representeren voor mij m’n optimisme van die tijd, de doelen die ik wilde bereiken en de wegen waarover ik daar wilde komen, de mensen die ik kende en die belangrijk waren in mijn leven, en al die herinneringen aan m’n dromen over mijn toekomst. Dat is wat de auto’s voor mij verbeelden, en de gebouwen en de huizen, dat is waar het met mijn foto’s om gaat.”
De meeste auto’s zijn aparte types, zeker geen doorsnee modellen. Michael is een kennelijke liefhebber van woodies, de met houten panelen beklede stationcars en rijke cabriolets. En door het stadje rijdt ook een typisch koddige bestelwagen.

Als iemand zo’n foto in zijn eigen omgeving wil ophangen, thuis of op kantoor?
Op mijn Flickr website, zegt Michael, staat een grote collectie foto’s:
http://www.flickr.com/photos/24796741@N05/sets/
Via deze website kunnen oudere jongens als ik prints bestellen.
http://elginpark.smugmug.com/Street-Scenes/Elgin-Park/11485172_CSGgR#809002693_VNe7n