"We komen dichter bij het vinden van de waarheid," zei Brechtje. "In Holland is het altijd nog een uur later moet je rekenen, en daar houden we rekening mee."
"Pitch?" zei Tom, "dat klinkt wel erg religieus. Een pitch voor wat? Ik denk nooit in die richting, maar ik ben me de laatste tijd ernstig gaan realiseren dat ik achter loop bij ontwikkelingen die ik eigenlijk had moeten of had kunnen doormaken, als ik maar wat beter had opgelet, als ik maar wat zorgvuldiger was geweest. Dat vind ik, omdat ik de indruk heb dat ik veel te lang op dwaalsporen heb gezeten. Dus toch niet bewust genoeg geleefd."
"Ik pitch naar een totaal inzicht en overzicht, bij leven," zei Kees, "niet erna, dat is alles."
Het was heel stil geworden, ze waren de enigen nog, maar het personeel deed geen moeite om de laatste gasten weg te krijgen.
"Het loopt zoals het loopt," zei Brechtje, "Ik geloof niet dat je in je eigen ontwikkeling sprongen kan maken, je kan niks overslaan, is het niet?"
"De "What/If" vraag," zei Anne, "kun je volgens mij vaak beter niet stellen."
"What if je een bepaalde vraag zou stellen," vroeg Kees, "met het doel het onderwerp goed te beschouwen en te analyseren? Dan kun je kijken of je er een draai aan zou kunnen geven, of dat je iets zou kunnen veranderen, verbeteren zelfs. Alles wat gezegd is, is gezegd, maar als je achteraf uitvindt dat je iets verkeerd hebt verwoord, dan zou je er in sommige gevallen op kunnen terug komen. Steeds weer bij elke nieuwe mogelijkheid opnieuw bewust kiezen, nadat je hebt overwogen wat het effect zouden kunnen zijn, of de gevolgen. Ik geloof dat als je een vraag hebt je die het beste wel kunt stellen, al is het maar alleen aan jezelf. Zelf zie ik het leven als een raam dat beslagen is en waar een druppel omlaag glijdt. Die verandert onderweg een beetje van koers, glijdt dan via een pad van een ander verder, en smelt soms samen met een andere druppel en snelt dan als één druppel versneld verder naar beneden. Maar daar houdt ook verder elke overeenkomst op, ik vertel alleen maar hoe ik vroeger door het raam naar buiten zat te kijken als het warm binnen was en koud buiten. Ik mocht ook nooit in de wasem tekenen, dan moest het hele raam worden gelapt."
"Dat was dan weer de druppel," zei Brechtje. "Je had inderdaad tragische stadsjeugd."
"Nu ik dat zelf hoor zie ik dat er niets meer in dat verhaal zit is dan die éne druppel," zei Kees.
Het was een lange tijd stil. Brechtje had haar schoenen uitgetrokken en haar benen opgetrokken en sliep al bijna.
"Geschiedenis is niets anders dan een tijdlijn die rampen verbindt," zei Kees. "Laten we naar boven gaan en nog heel even verder praten, want ik heb de indruk dat we bezig zijn iets boven water te krijgen."
De andere drie stonden vermoeid op en liepen achter Kees aan met moeite langzaam naar de lift. Brechtje en Anne nestelden zich in de kussens aan het hoofdeind van het bed op de kamer van Kees en Brechtje.
"Ik heb de indruk," zei Brechtje, "dat jij misschien iets boven water aan het toveren bent, maar voor mij is het licht al uitgegaan. Maar een kwartiertje dan, omdat jij het zo naar je zin hebt."
"Ik zie inderdaad," zei Tom, "dat er vaak licht gloort bij de grens van het land van Morpheus. Maar het lijkt dat het wel moeite zal gaan kosten om het allemaal helder te zien."
"Tom," zei Kees, "heb jij Het Stenen Vlot van George Sluizer gezien?"
"Nee, heb ik niet."
"Het is een allegorisch science fiction-achtig verhaal," zei Kees, "met beelden waar ik geregeld aan terug denk. In die film is het Iberisch schiereiland bij de Pyreneeën van Europa losgebroken en is op de Atlantische Oceaan als een stenen vlot op drift geraakt naar het Zuidwesten. Dat op zich is al fascinerend, de verwarring met grote overeenkomsten met onze eigen situatie van de laatste tijd, en hoe de mensen heen en weer trekken, maar waarom ik er steeds aan denk is omdat er twee jongens zijn, die op hun trektocht vrouwen tegenkomen waar ze verliefd op raken en dat wederzijds is. Wat is dan wat ons vieren bindt?"
"Wij waren er al met z'n drieën," zei Anne, "en Tom kwam langs en ik werd verliefd op hem . Ik zie geen overeenkomsten. Het was wel een mooie film, dat wel. Misschien is het wel waar dat in het einde der tijden je bindingsangst verdwijnt."
"De overeenkomst is wel," zei Kees, "dat wij door extreme natuurverschijnselen bij elkaar zijn gekomen en samen zullen overleven."
"Dat Anne voor Tom viel," zei Brechtje, "en hij voor haar, daarvoor is de watersnood niet nodig geweest. Ik geloof dat het ook in andere omstandigheden geclickt zou hebben.
Maar nu gaan we naar bed."
"Deze hele reis is als een droom," zei Tom. "Maar dit lijkt me een helder moment om de plannen en opties op een rijtje te zetten, een goed moment om een praktisch scenario te bedenken voor het komende jaar."
Kees kwam uit z'n stoel naar voren. Op het moment dat hij iets wilde gaan zeggen zei Brechtje dat hij moest wachten. Buiten was het donker geworden en stiller. Brechtje keek naar Tom, Anne ook, Kees wendde zijn blik van Brechtje ook naar Tom.

"Als jij notities maakt An op de Pocket PC," zei Tom, "dan kunnen we er later een ranking aan geven. Het zijn allemaal punten die genoemd werden, suggesties, aandachtspunten, vraagtekens ook die niemand heeft genoteerd. Ik stel voor om elke Maandagochtend de lijst door te nemen en de status te bespreken en van gedachten te wisselen over de uitvoering, de koers te checken, veranderingen te overwegen, of nieuwe voorstellen voor acties. Tot nu toe draaide ik mee als een vriend van de familie, maar ik stel voor dat we mijn rol gaan formaliseren met een functiebeschrijving en een honorering, afhankelijk van de mogelijkheden. Ik noem een cijfer voor elk onderwerp, maar dat kan in volgorde van belangrijkheid worden veranderd. De voortgang van het dijkherstel en het leegpompen van de polders zal bepalend zijn voor onze eigen timing. Er werden in de afgelopen dagen verschillende suggesties gemaakt maar die bleven als beloften in de lucht hangen. Het lijkt me weinig zinvol om het één en ander alleen met Kees te bespreken, omdat we leven als in een gemeenschap en nu de mogelijkheid hebben om op- en aanmerkingen en suggesties of kritiek meteen of een andere keer in de plannen te verwerken."
"Wordt het niet te laat?" vroeg Brechtje.
"Dit is een resumé van de gesprekken," zei Tom, "en alles wat we niet hebben besproken. Tien minuutjes hooguit. Welnu. 1. Zodra we terug zijn zal ik gedisciplineerd gaan leren voor het brevet A. B. Ik bedoel 2. Een cursus motoronderhoud. 3. Een cursus avionics. 4. We trekken de kamer naast de mijne erbij en richten die in als woning voor een jong stel. 5. Anne en ik gaan daar niet alleen wonen, maar vestigen ons er ook als conciërge. 6. De receptie ter ere van onze installatie als concierge is tevens de receptie voor onze verloving. 7. We gaan morgen naar een boekhandel in Londen en kopen daar de laatste uitleg van Nostradamus en van de Maya en Orion profetieën. En het boek Future Flashes van Robbert en Rudolf Das, waarin veel visionaire schetsen staan van verplaatsen, verpozen en verblijven in de toekomst. Dat boek ligt in mijn onder water staand huis, dus zal dat toch opnieuw gekocht moeten worden. 8. Een nieuw communicatieplan voor het heropende vliegcentrum maken, typisch de competentie van Kees. 9. Heb je dat, Anne?"
"Ja, 9," zei Anne. "Wat komt er na negen? Trouwens, ik heb begrepen dat je me hebt gevraagd om me met je te verloven. Daar kan ik dan net zo en passant op zeggen dat ik dat een heerlijk plan vind."
"9. Is de verloving," zei Tom. "En 10 . Is een cd met de film over de Maya-profetieën, The Year Zero, een inmiddels oude documentaire over de veranderingen op wereldniveau. Maar misschien is er intussen een nieuwe versie gemaakt."
"Het is zero hours thirty local time," zei Brechtje, "als we morgen eerst naar Londen moeten en dan ook nog naar huis, dan is het nu wel laat aan het worden."
"We hoeven niet persé morgen terug," zei Kees. "Het is goed dat we hebben doorgepraat en dat we nu de basis hebben voor een plan en een planning die we nu zó kunnen uitwerken tot een planning met een tijds- en actiepad. Morgenochtend kunnen wij leemten invullen. Weet je, Anne, je zou het aan Merriweather kunnen mailen en vragen het te printen in viervoud, dan kunnen we bij het ontbijt gedocumenteerd verder praten. Hier heb je z'n kaartje, dear. And let's call it a day right here and now."

"Thank God It's A Brilliant Saturday!" zei Anne de volgende ochtend vroeg.
Zaterdag bleek een gewone werkdag te zijn bij King Avionics. Nog voor het ontbijt reed Kees naar het vliegveld, zodat hij met de anderen rustig kon ontbijten. In de hangar stond een antieke en dreigende zwarte Tiger Moth en een nieuwe Gulfstream met de neus in de zon. Op het moment dat Kees de hangar binnen liep kwam de monteur Henry Tallis meteen op hem af.
"Oh you are early!" zei hij. "But that's fine. Dan kunt u vanmiddag weer vliegen. We zullen uw plane naar binnen rollen want dat werkt veel makkelijker. U hoeft de motor niet te starten, we rollen hem met een trekker naar binnen. We zullen u bellen als de installatie gereed is. Goed dat u die specificaties erbij hebt. Ik had ze gistermiddag al in een mailtje gekregen, zodat ik de kit ik al in huis heb. Het is mooi weer om nog even te winkelen in de omgeving. I hope you'll have a good morning."
Kees liep aan de zijkant van het platform in de richting van de toren en Merriweather liep hem zwaaiend met een envelop tegemoet, alsof hij Kees wilde tegenhouden.
"Hi Austin," zei Kees, "that's great. You already have them printed!"
"At your service," zei Merriweather.
Ze praatten nog even over het weer, de montage van de filter en de locatie van de best gesorteerde boekwinkel die het makkelijkste en snelste te bereiken was. Kees legde uit wat hij zocht en Merriweather wist een winkel in Chesham, in de hoofdstraat. Kees reed terug naar het hotel waar de anderen in het restaurant op hem zaten te wachten.
"Okay, all set. Tegen de lunch is de filter gemonteerd," zei Kees. "Heerlijk ziet alles er uit. Morning coffee! Good morning to you all!"
Kees haalde niet een continental breakfast zoals de anderen, maar bacon and eggs, and black coffee en ging tegenover Tom zitten die naast Anne zat. Hij sloeg een arm om Brechtje heen en zoende haar in d'r nek. Tom keek verwachtingsvol naar Kees, maar die zei niets.
"Vannacht bedacht ik," zei Tom tegen Kees, "dat het misschien een verklaring zou zijn als ik er van zou uitgaan dat jij een autist bent. We zijn nu zo openhartig tegenover elkaar dat ik geloof dat ik hier niet te ver in ga als ik dit ter sprake breng. Ik kon niet slapen en ik speelde de film van mijn herinneringen aan de wandeling en de gesprekken van de Hoek naar Scheveningen en onze tocht van IJmuiden naar Groet en alles wat volgde, de gesprekken over de ramp en bovenal al datgene waar je niets over hebt gezegd."

Kees keek Tom met een sympathieke blik aan, zonder de zichtbare behoefte hem in de rede te vallen of hem meteen een antwoord te geven, Tom alle gelegenheid gevend om verder te gaan als hij nog meer wilde zeggen.
"Daarbij zag ik alles nog eens terug," ging Tom verder, "je introverte, bedachtzame houding in een sociale omgeving. Je talent om met een bijna technische beschouwing naar de ramp te kijken, hoewel toch je maatschappelijke voortbestaan en dat van het hele land in het geding was. Alsof je kennis nam van een scenario van een sciencefiction film. Ik hoop, nee ik schat in dat ik je je hiermee niet in verlegenheid breng."
"Neem nog een croissantje," zei Kees, "ze zijn hier wonderlijk genoeg bijna nog lekkerder dan in Frankrijk. Misschien is het ook wel de verwachting dat je in Engeland niets specifieks Frans zou kunnen krijgen. Maar het gras hoeft in Frankrijk niet groener te zijn dan hier in Engeland. Ik kan ongedurig zijn, en dit is mijn reactie op wat je daarnet zei, en vroeger als kind kon ik zelfs driftig worden als iemand mij niet begreep of kon of wilde begrijpen. Maar in de loop van de jaren ben ik gaan begrijpen, en is het besef steeds sterker geworden dat het gras niet harder gaat groeien door er aan te trekken . Leon de Winter zei eens in een interview dat wie niet in wonderen gelooft geen realist is. Beide denkbeelden zijn min of meer sturend in mijn leven, maar bepalend is mijn liefde voor, of zeg maar relatie met Brechtje. Wat kan ik nog meer zeggen? Dat ik altijd op zoek ben naar de beelden waarin ik wil leven en dat ik me niet wil verliezen in scènes van scenario's waar ik niet in wil meespelen. Ik wil niet verdrinken, maar m'n hoofd boven water houden, met het besef dat materialisme een geestelijke crisis is. Hoe vreselijk onmenselijk dat misschien mag klinken probeer ik niet te zwelgen in de ellende van anderen. De mooiste spullen en gadgets waarmee ik mij omgeef, zijn voor mij niet meer en niet minder dan iconen die het hoogste raffinement vertegenwoordigen van wat mensen kunnen bedenken en maken. Met Brechtje zal ik altijd mijn hoofd boven water houden en gelukkig zijn, ook zonder de Watervogel, maar mèt de Watervogel kan ik fysiek nog overal naar toe. Ik ben erg onder de indruk van het gebeurde maar op niets af wil ik daar niet over lopen zeuren. Ik weet ook geen oplossingen."
"Jouw leven in de liefde en met iconen," zei Tom, "en wat nog meer, nu je toch op de bank ligt? Neem zelf ook nog een croissantje met authentic and delicious marmalade. Would you like another coffee, sir?"
"Iconen zijn liefde," zei Kees, "uitingen van liefde, mijlpalen, monumenten van aandacht, passie, kennis en liefde."
Brechtje zat stilletjes glunderend naar Kees te kijken, Anne met pretogen naar Tom. Kees pelde een eitje.
"We hebben alle tijd," zei hij droog. "Laten we er van genieten, we zijn in een kwartiertje weer thuis. Nog een croissantje Tom? Laten we genieten van onze logeerpartij in deze oase. Terwijl ik geniet van deze fantastische dagen en optimistisch denk aan een avontuurlijke, geweldige toekomst, denk ik tegelijkertijd aan de ruïnerende onderstromen die het maatschappelijk leven over de hele wereld bedreigen."
Brechtje scheen Kees met een blik te zeggen dat hij niet verder moest gaan, en Kees zag dat maar hij ging verder.
"We gaan zo weer verder met ons reisavontuur ver van de rampzalige ellende in ons land, but first I'd like to share an insight, in het Engels kwam het eerder dan in het Nederlands. Het zijn onderstromen waar de journalistiek zich niet aan waagt."
"Laten we nu opstappen," zei Brechtje, "dan maak jij je verhaal af Kees terwijl we naar Chesham rijden waar gaan winkelen. En dan zullen we vanzelf daar weer koffie drinken. Als jij nu even afrekent Kees, dan halen wij onze spullen van de kamer."

"We hoeven niet de TomTom in te tikken," zei Kees, "want ik weet de route uit m'n hoofd."
Kees stuurde de Ford over smalle bochtige wegen naar de M25 waar al tamelijk veel verkeer reed. Kees reed soepel met de stroom mee.
"Nog even verder in de gedachtestroom, wilde ik zeggen dat het sleutelwoord dat ik heb gevonden ontkenning is. Het woord ontkenning rinkelde me al een paar keer eerder, maar kreeg voor mij opeens een alarmerende betekenis toen Iran de holocaust ontkende, ontkende dat de massaslachting en de concentratiekampen van de Nazi's ooit had plaatsgegrepen. Dat een verzinsel geweest zou zijn om de Joden Israël te geven. Het was al vaker beweerd maar daar werd niet meer aandacht aan gegeven dan aan de beweringen dat de aarde plat was. In de tijd dat Iran bezig was hun atoombom te ontwikkelen werd die bewering een geducht wapen in de diplomatieke strijd. Het werd de hefboom, de reden en het excuus om de Joden hun land uit te werken. In het begin werd er ook crimineel gemanipuleerd met de waarheid rond de vernietiging van de WTC-torens en de aanval op het Pentagon. Die leugens hebben een bijna even grote schaal als de vermeende leugens over de holocaust. En met die manipulaties werd de vernietiging van Irak begonnen. Er waren slimme lui die alles doorzagen en ook openlijk beweerden wat de waarheid achter de oorlog was, en ook wat er achter de ramp van 911 zat, maar daar werd niet op gereageerd of met een bondige verklaring ontkend. Totdat er eindelijk in 2008 iemand van de CIA opheldering van zaken gaf. Ja, als er zo'n gigantische cover-up wordt georganiseerd, dan is het een kwestie van wachten totdat iemand het niet langer met z'n geweten kan leven. En je weet dat de waarheid veel gruwelijker bleek te zijn dan waar men bang voor was. Dat was de aanzet tot de maatschappelijk veel rampzaliger ineenstorting van de dollar in 2009.   Wie had in de betrekkelijk zonnige jaren in het begin van de eeuw buiten het zakenleven ooit gedacht dat er misschien ooit een devaluatie zou kunnen komen met een factor 10.000 en de chaos die dat in de wereld teweeg zou brengen. Daarover heeft de president van de Nederlandse Bank of de minister van Financiën ons nooit iets gezegd. De vraag is zelfs of er überhaupt mensen zijn op regeringsniveau, of op hoog niveau op sociaal-economisch gebied sturing geven aan de maatschappij."

De zon schuin van links, Kees rechts voorin aan het stuur, Tom links. Anne rechts achter, Brechtje links achter, zodat ze hun mannen, zoals ze in overleg hadden bedacht, half van achter in de gaten konden houden, en met ze konden praten zonder dat ze zich een halve slag zouden moeten omdraaien.
"Dat is het voordeel van eerst een stuk snelweg," zei hij, "dat je weer snel gewend bent aan het links rijden. Wat mij opvalt, is dat het hier zo droog is."
"Na 911," zei Kees, "vertelde een Amerikaanse vriend van mijn vader dat hij toentertijd overvoerd werd door analyses en leugens, petities en claims, beschuldigingen, verwijten en complottheorieën. Genoeg is genoeg, had hij gezegd, omdat het er naar uitzag dat de waarheid nooit boven water zou kunnen komen, omdat het voortbestaan van een paar grote families daarmee gemoeid was. Wat mijn vader en ik hebben ervaren was dat als je ergens achter wilde komen je de grote geldstromen moest volgen. Het geheim zit erin dat de meeste grote geldstromen ondergronds lopen en mooie rivieren waar gedichten over worden geschreven aan de oppervlakte. Marsman had niet veel kijk op wie de Rijn in werkelijkheid financierde. Eerst rijden we een stukje over de M25 om op te schieten en daarna nemen we de scenic route. Hier in de buurt is ook het De Haviland Mosquito Aircraft Museum. Even ten Noorden van deze weg. Maar we gaan eerst naar Chesham."
Kees zat heel op z'n gemak te sturen.
"En waarin zit het verschil," zei Tom, "in het momentum van het verkeer op de grote weg in Nederland en Engeland?"
"Volgens mij zit dat verschil," zei Anne, "tussen de oren."
"Ja, verdomd," zei Tom, "de onderlinge afstemming tussen de weggebruikers hier is anders dan bij ons. Je zou het sociaal anticiperen kunnen noemen. Hier worden de mensen minder gedreven door geldingsdrang. Kijk een Mini! Koop je voor mij zo'n Mini pap?"
"We zitten hier op de motorway," zei Kees, "maar er ligt een uitzicht naast om van te genieten. Links en rechts plaatjes. Zouden die Engelsen dat zelf wel zien? Chorleywood, hier moeten we er af."
Bij de afslag hield Kees wat in en stuurde links de motorway af.
"Over de motorway gaan we naar rechts en dan een tweebaans binnenweg naar Amersham. Een drukke tweebaansweg. Ook niet dat het hier zo groen is, wel dat links een cricketveld ligt. Zon op de lawn. Weer een plaatje."
Voor hun reed een maroonkleurige Aston Martin Lagonda, een scherp gelijnde, lage auto met grote wielen.
"Moet je kijken," riep Tom uit, "een Lagonda, die heb ik nog nooit in het echt gezien! Hij moet uit de zeventiger jaren zijn maar ziet er uit als of ie zo uit de showroom komt, echt een fata morgana."
"Eerst even naar een boekwinkel," zei Brechtje, "dan genieten we even van het rijden door deze oase. Zonlicht van links, wat een heerlijkheid!"
"Er wordt straks ook nog gespeeld!" zei Kees, "kunnen we misschien op de terugweg kijken. Dan heb je de kans dat er nog meer prachtige classics staan, Jaguars, E-Type, 100SS, en natuurlijk de MG's, Bristols, en Astons natuurlijk."
"Moet je dat clubhuis zien!" zei Anne. "Wat een andere wereld. Ik zou hier zó kunnen wonen.
Laten die mensen beseffen hoe gelukkig ze zijn, dat niet alleen het dak boven water steekt."
Kees stopte op een parkeerstrook langs de weg naast het cricketveld.
"Ik kan daar wel in meegaan," zei Kees. "Ik zie het helemaal voor me, ultralights, zweefvliegtuigen, motel aan de bosrand. Ik stel voor dat we eerst naar de boekwinkel rijden, voordat we hier onze tenten opslaan."
"Dat je dat in dat allemaal in dat veldje ziet!" zei Brechtje.
"You don't need eyes to see, you need vision," zei Kees. "En m'n brillenglazen zijn in orde."
Kees had de motor later draaien, stemde stilzwijgend in, reed het parkeerterrein weer af en draaide de weg weer op.
"Gaat wel goed hè zo?" vroeg Kees aan hem, "zo aan de verkeerde kant van de weg, en lekker strak door de bochten over dat prachtig effen wegdek? Little Chalfont, wat een naam, en dan krijgen we Amersham, dat precies een filmdecor is. Bij de roundabout rechts onder het oude treinviaduct door. Dan krijgen we Chesham Bois en dan weer een stuk bos en aan het eind Chesham."
"Oh, dat is te gek!" riep Anne uit, "dat ouwe spoorwegviaduct, straks komt er nog een stoomtrein over!"
"Hoe weet je dat allemaal?" vroeg Tom aan Kees.
"Er woonde familie hier, voordat die naar Frankrijk verhuisde," zei Tom. "We zijn hier meermalen geweest, een tijd geleden."
Chesham Bois op een gecompliceerde roundabout op een driesprong ging de weg door de bossen naar rechts.
"Rechtdoor naar Chesham. De weg volgen. Dan passeren we een parkeerterrein, maar we gaan door tot de roundabout en draaien daar weer terug en draaien de parking op."
"Nice, nice, isn't it," zei Brechtje. "Nice little town."
"Als ik het goed heb onthouden," zei Kees, "door dit steegje naar de High Street en dan is het rechts op de hoek."
En daar was de boekwinkel, Chapter One.

Voordat ze de boekwinkel binnen gingen zei Kees tegen Tom dat ze de praktische boeken over motoronderhoud en avionics het beste in de shop op het vliegveld konden kopen. Maar de cursussen zouden de eerste tijd niet hervat worden zolang alles nog onder water stond, net zo als de opleidingen voor de brevetten.
"Ik heb de gewenste boeken in m'n notitieblokje staan," zei Kees. "De laatste explicatie van Nostradamus, en de Maya- en Orion-profetieën. En als ze het zouden hebben het boek Future Flashes van Robbert en Rudolf Das. Wat niet onwaarschijnlijk is, omdat het ook in het Engels is uitgekomen. Hier is het eerder te koop dan bij Scheltema, waar de boeken onder water staan."
Terwijl Kees met Tom het lijstje doornamen keken Brechtje en Anne in de etalage, volgebouwd met boeken die je in Nederland nergens zou zien, achter vierkante ruitjes in zwartgeschilderde sponningen. Op de tafel bij de ingang stond in tegenstelling tot de antieke inrichting de laatste computer van Dell. Zonder naar de boeken op het lijstje te vragen liepen de mannen eerst langs de schappen en noemden hardop wat ze zagen, verwonderd over het assortiment in deze community. Economie, boeken met luchtfoto's van Groot Brittannië, romans, poëzie, een dik boek over Dylan Thomas, een plaatwerk over de Royal Navy, een kast met boeken over auto's, en over vliegtuigen en de techniek. Tom wees op een cd met een film over de Maya-profetieën, The Year Zero, een documentaire over de veranderingen op wereldniveau. Kees pakte het boek met de luchtopnamen, liep daarmee naar de man achter de computer en vroeg naar de boeken op het lijstje, een recente explicatie van Nostradamus, over de Maya- en Orion-profetieën. Tom legde The Year Zero op tafel, en de man kwam even later met al het gevraagde, Future Flashes van de Das Brothers. Anne legde Alice in Wonderland neer van Lewis Carroll, Brechtje een plaatwerk over nieuwe architectuur, met op de cover een huis dat in aluminium was gebouwd. De stapel werd hoger.
"Een geluk dat de auto zo dichtbij staat," zei Kees.
"Anne in Wonderland," zei Tom, "dat krijg je van mij."
"Zijn we nog iets vergeten?" vroeg Kees. "Ja, ik zie het, een boek over schapen voor Dick en voor je moeder Engelse kruissteekpatronen van bloemen, prachtig! We brengen eerst de boeken naar de auto en dan drinken we koffie in de Délifrance hier schuin tegenover, we zijn er net langs gelopen."
"Ik stel een lees- en kijkpauze voor," zei Tom die verdiept was in een groot fotoboek dat hij op een tafel had gelegd, met op de cover die hij aan Anne liet zien.

Het was een verweerd Amerikaans houten huis, waar een grote Amerikaanse coupé voor de deur stond, die oorspronkelijk wit was geweest en waar horizontale bruine strepen over liepen die ook over het huis liepen, strepen die vies water had achtergelaten, dat stapsgewijs gezakt was.
"After the flood," zei Anne de titel lezend, Ze keek met Tom mee naar de foto's terwijl hij langzaam omsloeg. Anne sloeg een arm om Tom heen en reageerde op wat ze zag.
"Geen foto's van reddingspogingen," zei ze, "en niet de werkelijkheid van lijken in de bomen, maar opgedroogd verdriet over alles wat verloren werd, nadat het water weer is gezakt. Het is onvoorstelbaar, tragisch en treurig."
Tom bleef bij elke bladzijde even kijken. Een nieuw model Mustang, grijs van de modder, een Corvette, jomgensdromen. Een hal in een huis met voetstappen in een dikke laag modder van een bewoner die even was terug gekomen, of van een dief. Een kamer met computermonitoren. Brechtje en Kees kwamen er bij staan en keken mee.
"Een vergelijking met Walker Evans van de Farm Security is hier wel op z'n plaats," zei Kees. "Maar op die boerderijen waren nog mensen, dit is nog veel gruwelijker, zoiets als Pompeii. Maar geen stadswoningen, flatgebouwen, kantoren. Terwijl er toch kantoren waren in New Orleans. Moet je die eikenbomen zien, allemaal horizontaal. En een boot in de tuin."
"In het voorwoord staat," zei Tom, "dat er 200.000 mensen niet zullen terug keren. Een eufemisme voor dood."
Onderaan elke bladzij stond de naam van de straat of avenue. 5000 Cartier Avenue. Elysian Fields Avenue. Canal Street. Flood Street.
"Flood Street," zei Brechtje, "of all street names!"
Eenvoudige huizen en villa's met wat vóórheen de mooiste meubels waren, heen en weer gedreven en gesmeten op een hoop, beschadigd en beschimmeld. Een stel handboeien. Een openstaande koffer met onder de grijze modder zittende schoenen. Aan een trottoirrand stond   een gedeukte Volvo stationcar, en een Checker taxi. In een tuin lag een omhoog gekanteld zwembad.
"Leave cats here! 10/16/05" stond met grote handgeschreven letters op een trailer. En boven een deur "10/13 CATS OK". Façades waar je in betere tijden een warm gevoel van zou krijgen en nu kippenvel."
"Voor een leespauze zouden we een week in het motel moeten bijboeken," zei Kees. "Maar dit boek kunnen we nu ook kopen en dan kunnen we later hier nog eens terug gaan."
Kees rekende af met z'n creditcard.

Bij Délifrance kwam het gesprek meteen weer op de ramp in Nederland.
"In mijn vorige leven," zei Kees, "toen ik samen met mijn vader jaarverslagen maakte voor grote multinationals, hadden wij gesprekken met de directies over de communicatie met de aandeelhouders. Toen is me duidelijk geworden dat de werkelijkheid die daarin werd gecommuniceerd een andere werkelijkheid was dan die van de werkelijke agenda. Mijn vader en ik hebben toen vaak geanalyseerd en gefilosofeerd over het drijfzand onder de virtuele luchtkastelen van de klanten, over de parallax van de weergegeven visie op de ontwikkelingen op de markt en de meerjarenplannen van de directie en de visie zoals die volgens ons in werkelijkheid zouden kunnen uitpakken, waarbij wij natuurlijk nooit rekening hieleden met de megafraudes die sommige bedrijven van binnen uit hebben kapot gemaakt. Ja, nog een cappuccino en nog een croissantje met confiture, lovely! Van veel bedrijven is gebleken dat die op een breuklijn staan, net zo als San Francisco. Van sommige bedrijven had mijn vader het debacle aan zien komen en dat is ook niet zo heel erg verwonderlijk omdat wij rechtstreeks met werknemers van hoog tot laag gesprekken hadden, interviews voor het jaarverslag, waarin confidentieel vaak onverbloemd heel ernstige grieven aan het licht kwamen. We hebben het niet zien aankomen, zei de directie soms wel eens later nadat het was misgegaan, terwijl al wisten dat er geen redden meer aan was. Wat geldt voor het leiden van een bedrijf geldt net zozeer voor het leiden van de maatschappij waarin wij leven. Weet je nog van die gigantische fraudes, van honderden miljoenen euro's, bij de bouw van de kantoren van het Europees parlement in Brussel? Ik heb zelf uit de eerste hand gehoord over de malversaties bij de Betuwelijn. Het leek wel een sprookje! Maar nu weet ik hoe zo'n crimineel plan verwezenlijkt kan worden zonder dat er een haan naar kraait. Van Brussel naar de dijken is niet zo'n lange weg. Als je achteraf probeert de kosten en baten in te schatten van zulke heel grote projecten, dan zou je eerst heel dicht bij de bron moeten blijven en proberen na te gaan hoeveel er voor de betrokkenen in zou kunnen zitten. Après nous le déluge. Nu is het ons letterlijk overkomen."
"Het lijkt wel dat we op vakantie zijn," zei Brechtje. "Hoe lang zijn we eigenlijk al weg? En wat gaan we morgen doen?"
"Morgen is het Zondag," zei Tom. "Dan gaan we naar de kerk in Rickmansworth en steken we kaarsjes op voor de slachtoffers."
In de Franse coffeeshop werden ze omgeven door een vrolijke sfeer van luchtige, lichtgetinte Franse muziek.

"Nu is het ècht vakantie," zei Brechtje.
Tom pakte het boek van de luchtfoto's uit, legde het op tafel, ver van de koffie en de confiture en zocht de Oostkust op de plek waarover ze naar huis zouden vliegen.
"Wat zijn luchtfoto's toch boeiend," zei Tom. "Wij zouden ook foto's van onze kust kunnen maken, en een boek ook. En in de huidige situatie is dat helemaal interessant."
"Van een afstand is het leven boeiender," zei Kees, "dan er midden in. Als het weer zo blijft als het nu is, dan kunnen we er Maandag mee starten."
"Als je naar die foto's kijkt," zei Tom, "dan begrijp ik ook waarom je dit soort foto's zo graag maakt, het afstandelijke, het beschouwelijke. We zouden als er tijd voor is zouden we ook en passant foto's kunnen maken voor een boek als dit, Nederland zoals het er nu uit ziet. In één sweep over de duinen naar het Noorden, over Noord Friesland naar het Zuiden, Veluwezoom, Amersfoort aan Zee, West Brabant, Zeeuws Vlaanderen, en dan weer over de duinen van Walcheren naar boven en naar huis. Hoe lang doe je daar over?"
"Op volle snelheid ruim een uurtje, nee, dat is een grapje. Deze route vereist betrekkelijk langzaam vliegen en als ik in gedachten de kaart voor me zie dan moeten we hier en daar een scherp bochtje maken bij de Hunzerug,   nee, de Utrechtse Heuvelrug.We kunnen de route invoeren in de autopilot, en jij houdt de kaart op schoot. Dat duurt niet langer dan een lange lunchpauze zou ik zeggen."
"Zo'n boek ligt dus op straat," zei Tom.
"In het water. Als je een geschikt vliegtuig hebt en geschikte apparatuur en eigen baas bent. Dit zijn opnamen die ik denk te kunnen verkopen als cartografische foto's. Als ik de foto's heb geprint kunnen we kijken welke plekken interessant zijn om voor terug te gaan en aparte foto's een beetje schuins van boven te maken, met een goeie zonnestand. Dat is weer een ander boek. In dat geval duurt het wat langer omdat de zon dat bepaalt."
"Kun je niet," vroeg Brechtje, "de Waterschapsheuvel herschrijven en dan gesitueerd bij ons in de duinen? Het is maar een idee."
"Watership down," zei Kees, "mijn vader was er gek mee. Maar een ander goed idee is altijd welkom."
"Eén van de allermooiste foto's," zei Tom, "die ik heb gezien van de tsunami in de Indische Oceaan in tweeduizendvier, was van Eddy van Wessel, die op het strand ná de tsunami een foto maakte van een visser die een net aan het boeten was. Die foto had iets magisch. Door het strakke patroon van het dunne net dat heel fijn in de zon glinsterde zag je de activiteiten op het strand en een rustige, bijna romantische oceaan, idyllisch zelfs. En dat patroon zag ik als symbolisch voor de planmatigheid van het leven. Dat is een heel andere vorm van fotografie, ja magisch."

De schaduw van de hangplant verschoof langzaam naar de Provençaalse pot. Kees keek op z'n Breitling en zei dat ze weer terug moesten naar het vliegveld.
"Tenzij je even pa belt en zegt dat we morgen komen," zei Brechtje.
"Het gaat er eerst en vooral om naar King te gaan, voor de oplevering van de filter als het ware, en te betalen. Daarna zouden we weer nieuwe plannen kunnen maken. Het is nog vroeg. Even de boeken sjouwen, jammer dat we geen steekkarretje bij ons hebben."
Nu reed Tom, op aanwijzingen van Kees naar Amersham, waar meer shoppers op de weg waren gekomen, langs het cricketveld naar de M25 en na een snelle rit naar het vliegveld. Bij het motel werden eerst de boeken naar de kamer gesjouwd. Kees pakte een mapje met knipsels en gaf dat aan Tom.
"Ik stel voor," zei Kees glimlachend, "dat je nu je leespauze opneemt. Hier zitten wat knipsels in dit ik de afgelopen jaren heb bewaard. Het stuk dat bovenop ligt komt uit het NRC van 9 September 2006. Kun je nagaan dat alles al bekend was bij de verantwoordelijke macht en instanties. Ik ga even kijken of het glaasje in de bodem zit."
"Waarom zal ik niet even met je meegaan?" vroeg Tom.
"Waarom blijf jij niet bij je liefje?" vroeg Kees. "Ik ben zo weer terug."
Tom ging in de lobby zitten en begon het artikel te lezen dat bovenop lag. Brechtje en Anne kwamen er bij zitten en bestelden thee en koffie.
"Het begint Kees een beetje teveel te worden," zei Brechtje, "daar zal hij zelf niets over zeggen, dat hij even alleen wil zijn."

Veilig 'Leven met water' is een illusie.