- 111 -

"Ik wist wel dat het zo moest lopen," zei Brechtje een half uur later op het terras tegenover het cricketveld. "Je hebt het zichtbaar zo naar je zin, alsof je op vakantie bent. Pappa zei ook dat we met een gerust gemoed een dag langer konden wegblijven. Hij zelfs dat we vakantie moesten nemen."
Er werd niet meer gespeeld op het cricketveld. De in wit geklede spelers hingen om elkaar heen met een glas in de hand.
"Wat is dat een vredig plaatje!" zei Brechtje, "een illustratie in een brochure voor een Jaguar E-type, die witte mannen in het zonnetje, die elkaar geestig de loef afsteken met hun quotes. Het is ook een scène voor poster die ik zó zou kopen, wat een rijkdom!"
"Eigenlijk zouden we er tussen moeten gaan staan met ons ranjaglas," zei Kees: " Mingling with the old chaps zou je er achter kunnen komen wat er leeft bij die lui, what makes them tick and click. By the way kreeg ik nog een nieuwe quote binnen. Wanneer we er het minst op bedacht zijn, gooit het leven ons plots in het diepe om onze moed en onze veranderingsgezindheid op de proef te stellen."
"Plots?" vroeg Tom.
"Altijd plots. When you least expect it. De overstroming werd al jaren van tevoren over gepraat, maar die was en bleef iets voor de toekomst. Het zou onze tijd wel uit duren. Die vloedgolf zou wel komen, maar over duizend jaar."
"Vijf jaar na de aanslag op de Twin Towers," zei Tom, "was er een interview in Goeden Morgen Nederland, met een hooggeplaatst persoon die zei dat als de ramp groter was dan een gemeente, de verschillende diensten tegen elkaar in zouden werken en in een oeverloos gesprek zouden raken."
"Het zal ongetwijfeld ook zo gegaan zijn, geloof ik," zei Kees. "Er kan niet langer gedelibereerd worden. Als straks het water weg is moeten de plannen klaar zijn voor uitvoering. Ook bij ons."  
"Ik heb een paar boeken meegenomen," zei Anne, en hield een tasje van Chapter One omhoog. "Voor het geval dat jullie nog wat zouden willen bladeren."
"Zit het boek van de Das Brothers erbij?" vroeg Kees.
Anne reikte het tasje aan met een glimlach. Tom schoof z'n stoel wat dichter bij om mee te kijken. Kees haalde het boek van de gebroeders Das er tussen uit.
"Mijn vader," zei Kees, "kent die broers al sinds z'n veertiende of vijftiende, en toen al waren ze in luchtvaartkringen al wereldberoemd. En nu zien we dit boek hier in een boekhandel in dit middeleeuwse stadje! Die broers hebben zich, na vliegtuigen en boten, waarvan ze heel gedetailleerde opengewerkte tekeningen maakten, op de toekomst geworpen. Ze maakten visionaire tekeningen van auto's, vliegtuigen, van hele steden. Dit boek komt precies op tijd! Over de kalender van de Maya's en over de Orion-profetie wil ik beslist snel meer lezen, maar het lijkt wel dat het einde van de beschaving nog niet is aangebroken, en moeten we ons daarom intussen bezinnen op onze eigen kalender, onze eigen agenda. Wij kunnen inspiratie over de Strip laten waaien, door een brainstorm die we zelf kunnen aanwakkeren en sturen."
"Dat heb je weer mooi geformuleerd," zei Tom. "Ik zal meedenken."

Kees had het boek gesloten op z'n knieën liggen en hij bladerde er in, en bleef hier en daar kijken en lezen terwijl Brechtje en Anne het menu doornamen. Kees reageerde hardop op wat hij zag en kreeg daarbij de toon van een docent.
"Terwijl de gebroeders Das zijn heel veelzijdig zijn en visionair, erg technisch en doordacht praktisch, zie ik dat ze ook heel filosofisch zijn in hun bespiegelingen over de evolutie van de mens als bewoner van de aarde, die ze de waterplaneet noemen. Daarbij gaan ze kennelijk uit van wat ons te wachten staat. Ze hebben een scherp besef van de ontwikkelingen en de evolutie op de gebieden van ruimtelijke ordening, energie en economie, waarbij ze verrassend veel ruimte overlaten aan vrije tijd. Allen komt dat op mij een beetje naïef over."
"Laat eens kijken," zei Tom. Het was een tijdlang stil. Kees zei dat Tom nu een ruime leespauze kreeg en liep zonder iets te zeggen naar de overkant, naar de cricketspelers.

Kees bleef ruim een half uur aan de overkant, pratend met de mannen in het wit, zagen Brechtje en Anne. Toen zij weer eens zijn kant opkeken, zwaaide hij en kwam na een tijdje tussen een Bentley en een oude Rover 100 weer naar het terras toe.
"Wat een vakantie," zei hij. "wat een party, en al die bijzondere auto's die langs komen!"
"Het is allemaal fantastisch," zei Tom. "en ik krijg de indruk dat die mannen die fantasieën erg goed overdacht hebben. Het raakt ook een beetje het werk dat ik heb gedaan, vorm geven aan visioenen van producten. Daarbij gaat het hierbij nog veel meer om de financiering, het vinden van avontuurlijke geldschieters, en projectontwikkelaars die hun toekomst in een andere richting zoeken, maar vooral gaat het om een bestuurder, een figuur die bevlogen zal moeten zijn, charismatisch, overtuigend en visionair, een groot politicus die ook een oorlog kan leiden. Een aristocraat die het leven kent."
"Mijn vader heeft zo'n man gekend," zei Kees, "was wethouder totdat het leven hem had ingehaald."
"Het gaat om geldstromen," zei Tom, "en de slimheid en kracht om de loop daarvan af te buigen."
Hij klapte het boek plat en liet de spread aan Kees zien, en ook aan Anne en Brechtje.
"Drijvende kassen! Op de waterplaneet! En hier een bewoonde brug, een variatie op de brug in Florence. En moetje kijken, drijvende villa's. Misschien hebben ze die al jaren en jaren geleden getekend. Dat moeten we aan Geert laten zien, en laten we kijken wat daar voor mogelijkheden in zouden kunnen zitten bij ons in de buurt. Iedereen wil op de zelfde weg verder, ook als die weg er niet meer is. But don't rock the boat !"
"Uiteindelijk," zei Kees, "gaat het er in ons geval om de wethouder van huisvesting zo ver mee te krijgen dat we samen met hem in een kleine lobby een goed contact kunnen opbouwen met de verantwoordelijken de ruimtelijke ordening. Van die lobby-routes zullen de gebroeders Das wel geen blauwdrukken hebben gemaakt."
Brechtje kwam er bij staan.
"De vraag is of de wethouder een nette, geschikte figuur is," zei ze, "want doorgaans gaat het hun niet om een visie maar om het spel met belangen en geld. Eigenlijk zou je het talent moeten hebben om bij die jongens aan de overkant je verhaal te doen."
"Ze lijken wel geschikte lui," zei Kees, "maar het zijn erfgenamen van die oude Indiase kolonialisten en reken maar dat ze zo'n kromme, zilveren dagger onder hun truitje hebben. Wat eten we, Italiaans of Thank God It's Saturday?"
"Het komende uur zal het nog niet fris worden," zei Brechtje, "en niet donker, en we zitten al, en we hebben trek in Italiaans, en we kunnen pinnen, dus laten we hier blijven."

Tom zat verder in het boek te kijken. Hij keek even op en knikte instemmend naar Brechtje.
"Jullie hebben heel bijdehand en bijdetijds het motel gebouwd met zeecontainers," zei Tom, "en dan die prachtige ultralights, die zó uit het boek van Das kunnen komen. En dan nog die Watervogel in het meer waar de hangar in staat, ja, de lijn moeten we nu doortrekken."
"Zo," zei Kees, "dat is snel besloten. Nu nog de keuze van het voedsel."
" Hoeveel megapixel groot zijn de platen die je maakt met de aerial camera?" vroeg Tom.
"Ruim voldoende zou ik zeggen, in de geest van Rolls-Royce - op de vraag hoeveel pk, ruim voldoende - tweehonderdvijftig megapixel, vergeleken met een auto duizend pk, genoeg om een telefoonboek vanuit de lucht te fotograferen, en zelfs dichtgeslagen als het moet. Een jaar geleden heb ik gekozen voor de optimale specificaties. En ik heb daar al aardig profijt van gehad, dat kun je op Google zien."  
"Zou het niet voor veel mensen een uitje zijn," vroeg Tom, "om op de Strip in een klein restaurant te komen eten. Als jullie ook een restaurant hadden, naast een museumpje naast het kantoortje, met een expositie van foto's en schaalmodellen van de kleine luchtvaart? De vraag is natuurlijk hoe groot je zou willen worden, zo groot als de vliegvelden van Texel, van Castricum, Lelystad, Hoogeveen, Teuge, Zestienhoven, of als zo'n vliegveldje als waar we nu zijn geland?"

Op de parkeerstrook naast het cricketveld stopte regelmatig een auto, veelal een stationcar, en na een korte honk on the horn liep één van de witte mannen achterom kijkend en zwaaiend naar de achterblijvende mannen naar de auto toe en stapte in, waarna de auto wegreed.
"Dat onthoud je wel hè Anne?" vroeg Kees. "Zulke opmerkingen moeten we beslist memoreren. Dat kunnen we beter doen dan dat we over drie jaar ons herinneren dat we drie jaar daarvoor het al bedacht en gezegd hadden en vergeten waren, en een kans niet hadden gegrepen. Smakelijk eten hè? Moeten we onthouden."
"Iedereen gaat eten," zei Brechtje, "waar zullen wij ook gaan eten?"
"Even verderop zit een Italiaan," zei Kees. "Dat lijkt me wel wat. We nemen de auto mee, want straks staat die hier in z'n eentje."

Restaurant Nero had aan het Gardameer kunnen staan, met een terras waar een bloemrijke pergola waaronder een paar cricketjongens nippend aan hun whiskyglazen lacherig tegen elkaar zaten op te bieden. De felgroene neonletters van Nero weerspiegelden in glazen en zelfs in een paar van de brillen van de witte sportieve jongemannen.
"Op dit moment," zei Anna, "zit de jetset van Bergen ook op het terras van Nero, is dat niet absurd? De Harley-boys Long John en Big Bill met daar een hele groep omheen. Op dit ogenblik komt Saskia Noort Nero binnen lopen met de meeste van de leden van haar Eetclub, wat een drukte zal het weer zijn bij Nero! Long John zegt met luide stem: 'Het is maar water! Het is het einde van de wereld niet!' 'Die jongen in Rotterdam die zei dat het maar een sneeuwbal was,' zegt Big Bill, 'voordat hij werd doodgeschoten. Weet je nog?' Verder wordt er niets gezegd over bacteriën en de ziektes die overal los barsten, iedereen zit met de schaapjes met wie men denkt op het droge te zitten en wordt niet geteisterd door tyfus en cholera, vanavond hoor je misschien ook niets   over het eten en de brandstof die aan het opraken zijn want zulke onderwerpen zullen angstvallig worden vermeden. Maar misschien is er toch iemand die even verder denkt en breekt toch de pleuris uit. Heerlijk dat we hier zitten, en ook even de zwarte toekomst kunnen vermijden."
"Onze Nero is geen echte Italiaan, maar deze wel," zei Kees, "kijk maar naar het menu. Als je in Engeland in een restaurant wil eten, dan kan een autochtone eettent je niets anders voorschotelen dan aangebrande teleurstelling, dan kun je beter zoeken naar een Indiër of een Thai, een Fransoos of een Italiaan dus. Zullen we wat uitkiezen?"
"Morgen zullen we terug vliegen," zei Kees, "terwijl we ergens anders een geheel nieuw leven zouden kunnen beginnen, hebben jullie misschien ook wel even gedacht, maar we zitten vast aan bloedbanden en herinneringen. Net zo als in een echtscheiding kun je alleen maar vluchten als je het boek uit hebt en het ook helemaal hebt begrepen. En dan nog. We kunnen hier niet in ballingschap leven en het water als de schuldige aanwijzen. We kunnen in ons leven niet zomaar een nieuw boek beginnen zonder dat we te maken krijgen met de praktische en emotionele consequenties. Ons hart hebben we als het ware als onderpand achtergelaten bij onze ouders en vrienden, en praktisch en crimineel gezien zijn wij gevlucht met de Watervogel als onderpand van de bank. Als ik met de Watervogel niet spoedig terug ga, en wel door ga met tanken en eten op m'n creditcard, dan krijg ik vroeger of later een telefoontje van de bank en dan heb ik geen geldige voor de bank geldige toelichting.   Dan wordt om te beginnen, als ik geen bevredigend verhaal heb, m'n creditcard geblokkeerd, en wordt het vliegtuig door de politie hier aan de ketting gelegd. Wat dan? Als we dan niet al achter tralies zitten, of ik alleen althans, wat dan?"
"Had je niet ook een Visa GreenCard?" vroeg Brechtje.
"Die heb ik ook," zei Kees. "Maar het saldo daar op is niet hoog en wordt steeds op peil gehouden met overboekingen vanaf de bankrekening in Bergen. Destijds heb ik die card erbij genomen omdat de GreenCard people van een deel van de winst een bijdrage leverde aan de vermindering van het broeikaseffect. Dat kostte mij niets en het gaf me een goed gevoel, omdat als je benzine had getankt automatisch de CO2-uitstoot werd geneutraliseerd door met je Visa GreenCard te betalen. Op de website van GreenCard kun je lezen welke bedrijven nog steeds niet de officiële doelstellingen halen. Als je even regelrecht doordenkt dan zie je dat wij eigenlijk als gevolg van het broeikaseffect en de zeespiegelstijging nu hier zitten. Maar hoe dan ook vliegen we morgen weer bijgetankt met optimisme terug naar huis en onze plichten, want als de meeste mensen worden wij aangestuurd door de liefde voor familie en vrienden, de realiteit en praktische bezwaren."

Kees maakte een deel van de tafel leeg en legde het boek After the flood dat hij niet bij de andere boeken in de kofferbak had gelegd en legde het open op de bladzij waar een kaartje van de boekwinkel zat, bij de bladzij waar ze gebleven waren bij een huis dat half bovenop de achterkant van een lichtblauwe Chevrolet was gevouwen. Daarop volgde een rij huizen die geknakt op ondersteboven liggende auto's stonden. Een witte stretch met z'n achterwielen op een pick-up.
"Voor decorbouw is dit te groot," zei Tom.
Tussen het puin stond een rolstoel, en nog een gelovig harmonium, een openstaande walk-in klerenkast met vieze lompen. Flood Street. Op de laatste bladzijden stonden "temporary trailers" naast de bouwvallen, de tijdelijke onderkomens van de mensen die tezijnertijd weer in hun herstelde huizen zouden gaan wonen.

"De mensen die hier woonden," zei Kees, "en weer zullen gaan wonen zijn echt. Het is geen tabletop decor van een hollywood rampenfilm. Het zijn mensen als de mensen die in Alkmaar en in Stompetoren woonden, die ook hun huizen ook zo hebben moeten achterlaten. Maar de polders zullen droog vallen. De doden zullen begraven of gecremeerd worden, maar de herinneringen niet, en ook wij zullen alles weer oppakken en een nieuw leven opbouwen. Het besef waarmee we verder zullen leven zal nieuw zijn. Als we een andere weg willen inslaan zullen we moeten bedenken dat tussen droom en daad staan wetten en praktische bezwaren in de weg. Zo was het toch? Morgenochtend zullen we wakker worden en verzuchten 'Thank God It's Sunday. A New Day Of A New Life."