© The text and photopgraphs on these pages may not be reproduced, republished or mirrored on another webpage, website or printed without prior okay. We'll find out eventually when they are.



Het laatste perron.

Bij de dood van Philip Mechanicus,
kleurrijk zwart-wit portretfotograaf

Tekst en foto's Hans Arend de Wit

De FOTOgraaf Nr. 4.

Hij had intussen alweer gefotografeerd, portretten gemaakt op het terras dat grensde aan de grote woonkamer van de flat aan het Vondelpark, in het Revalidatie Centrum Amsterdam. Op Koninginnedag liepen we in het park aan zijn terras voorbij omdat het voor hem een privé-happening zou worden, met zijn familie wat spullen verkopen op een kleedje. Na mijn vakantie zou ik met Philip een interview doen voor De FOTOgraaf, foto's uitzoeken en vooral ook zijn laatste portretten om te laten zien hoe vitaal hij de draad weer had opgemaakt. Als je voor de helft verlamd in een rolstoel zat hoefde het klaarblijkelijk niet allemaal afgelopen te zijn. Zijn verhaal wilde ik niet alleen een terugblik laten worden naar zijn meest gedenkwaardige foto's, en daar waren trouwens de boeken voor, maar ik wilde het ook een boodschap laten zijn, een verslag over zijn energieke gebruik van z'n denkkracht, en over zijn dynamische   levensinstelling. Philip is voor mij inderdaad een gedenkwaardige man. Zijn eigen woorden zal ik niet meer in dit stuk kunnen verwerken maar alleen de levendige herinneringen aan deze uitzonderlijke grijze jongeman.

We hadden samen nooit over fotografen of fotograferen gepraat maar over schrijvers, over onderwerpen, stijlen en visies. Hij stuurde me de columns waar hij zelf mee bezig was. Gedisciplineerd ging hij verder met z'n werk voor De Groene. Als er een beeld in het gesprek voorkwam beschreef hij dat bijna tongue in cheek , als een schrijver. Vanuit zijn bed keek hij naar de bomen van het park en las het boek Ode aan Het Vondelpark en hij bekeek de foto's van de lanen en de bomen en de huizen die grensden aan het park, het park waar ik zelf mijn leven lang had doorgefietst en ook mijn kantoor aan had gehad. Er waren meer gemeenschappelijkheden, daar praatten we over, heel intens, totdat ik van een verpleegkundige of arts afscheid moest nemen.

Wij konden na het verlopen van de deadline van deze FOTOgraaf niet meer op tijd de foto's krijgen die we uitgezocht zouden hebben voor een waardige terugblik, en we zullen niet de foto plaatsen die ik van Philip in bed maakte om de werking van de Contax U4R te demonstreren en het resultaat te laten zien. In mijn gedachten aan Philip zie ik niet de fragiele, pezige man die hij nu was geworden, een teruggetrokken iele man die ik in het volle leven nog ontmoette op 31 Juli 2003, precies twee jaar geleden. Daar heb ik foto's van, ook met een kleine Contax, een kleine reportage.

We hadden afgesproken in de eerste klas stationsrestauratie op het eerste perron van het Centraal Station.
Hij kwam volgens de stationsklok precies op tijd binnenlopen, lange zwarte jas, hoedje, met de rechterhand steunend op een kruk, en zó dat het leek dat het tijdelijk was, een voetvalknietje of zo. Van onder de jas sprong een felrood kraagloos shirt in het oog, custom made in Japan vertelde hij later toen ik om de herkomst vroeg, nog steeds midden in het verfijnde leven staand zoals ik hem altijd had gekend. Omdat Philip ook gastronomisch een fijnproever was zaten we simpel koffie te drinken in de stationsrestauratie, waarvan ik wist dat die als zodanig heel hoog stond aangeschreven. Wij zouden ons tijdens die afspraak niettemin beperken tot de overheerlijke appeltaart.

Terwijl Philip vertelde over Japan, zijn vrouw en de projecten waarmee hij bezig was en waarover hij nog liep te denken gingen mijn gedachten in beelden terug naar de projecten waar wij ooit samen aan gewerkt hadden. Hij was de stationsrestauratie binnen komen lopen als een oudere man, maar achter de verhalen hoorde ik de geestkracht van een vormbewuste jongen die in zijn uiteenlopende avonturen nog steeds een voorproever was.

Mijn gedachten gingen terug naar de foto's die hij maakte voor een campagne voor verlovingsringen, in het toenmalige tijdsbeeld passende liefdevolle romantische beelden, in kleur. Foto's voor verpakkingen en een campagne voor panties met de mooiste meisjesbenen, ook in kleur. Hij kòn het wel, in kleur! En hij praatte er graag en met liefde over, over de nuances en de subtiliteiten in de kleuren. En het was toen bovendien een sensatie om getuige te zijn van de gesprekjes die vooraf gingen aan de toestemming om een locatie te mogen gebruiken. Die gesprekjes gaven een fascinerend inzicht in de allure waarmee Philip zich verstond met mensen die hem ten dienste moesten zijn, met een bescheiden maar ontzaggelijk vriendelijke autoriteit, die geen ruimte overliet voor bezwaren. Het was zijn eigen uitgesproken karakter en zijn uitstraling, en de aanpak was niet kopieerbaar.
Bij de schrijvers en de lezers van de schrijvers werd hij geroemd om zijn prachtige zwart-wit, maar zelf was hij uiterst kleurrijk, en onbekend in kleur.
Philip, waar zijn de anderen? Er zou een nieuwe druk komen, zei hij, had hij van Cees gehoord, en jij krijgt ook een exemplaar van me, met een handtekening van Cees.

Ons gesprek in het Centraal Station had ik opgenomen en uitgetikt, had ik aan hem gemaild en kreeg ik terug zonder correcties. Het verdween in mijn vergeetboek met de bedoeling om er later op terug te komen; wij hadden nog een heel leven voor ons. Maar hier is het nu.

Philip Mechanicus:
echte en/of onechte foto's.

Het dient nog eens gezegd. De onechte foto bestaat. Het is een voorbewerkt vel papier of een samenloop van elektronen op het beeldscherm. Een echte foto kan niet bestaan. Daar is hij te groot voor. Groter kan het niet. Een foto begint heel gehoorzaam in het midden van papier of scherm. Zet zich van daaruit voort tot ver buiten kamer, huis en het Barcelonaplein. Voor het gemak kun je er oneindig achter zetten. Hier en daar bestaan fragmenten van echte foto's, ook als niemand ze ooit heeft gezien.
Op luidruchtig en irritante wijze draait een bromvlieg oneindige rondjes om de kraan. Rust hij even uit dan wordt hij dood geslagen. Zonder aarzeling.
Je gaat verder waar je mee bezig was. Stapt weer bij iemand in bed of probeert uit te vinden hoe de wet van Buys Ballot in elkaar zit. Je denkt niet aan een foto, aan geen enkele. Op dat moment, precies op het moment van de dood van de vlieg, maken meer dan een miljoen mensen samen een foto. Een mooie foto die heel lang blijft bestaan. Jij doet wat je blijkbaar niet laten kon of zeurt tegen jezelf en anderen over lage en hoge luchtdruk en het noordelijk halfrond. Waarom deed je niet mee aan die foto? Volgens de theorie van de bromvlieg. Die niet meer bestaat maar wel bestond. Of andersom? Volgens een andere theorie. Laat de chaos erbuiten. Die bestaat ook niet.


Terug naar de Phlog.