Als wij in de auto onderweg zijn en we de strepen op het wegdek zien, denken we zelden met name aan Rijkswaterstaat. En als we de hectometerbordjes zien en de signalering onderweg, dan rijden we doorgaans in onze eigen gedachten onbekommerd dan wel gefrustreerd verder, totdat we in de verte remlichten zien oplichten en het verkeer zien indikken, dan lijkt het er op dat we weer in een fuik zijn gereden. Even later zal het radioprogramma of de muziek van de cd worden onderbroken en zullen we horen waarom we stil staan en af toe een autolengte aanschuiven, "stilstaand of langzaam rijdend verkeer...". We kunnen niet meer ontsnappen uit de slopende rally van het woon-werkverkeer en we staan zelfs voortdurend stil. Er zijn chauffeurs onder ons die nooit enig rijgenot ondervinden, maar velen hebben toch ook vaak het gevoel dat ze naar het beloofde land rijden, en zeggen als alles meezit tegen hun passagier "Zullen we doorrijden naar..."

Zo rijden we comfortabel en plezierig door, soms. Maar als het door de week goed doorstroomt is het vaak een heftig mee hollen met de stieren in Pamplona.

Hoe weten ze bij de radio wat er op de weg aan de hand is? En wat staat ons te wachten na de volgende bocht? En wat wordt er aan gedaan om de stagnatie op te lossen? Is er een grote broer die in de gaten houdt wat er op de wegen gebeurt, een toffe big brother, een behulpzame grote broer? Eigenlijk is dat ook zo. Maar hij kan niet voorkomen dat zijn familieleden af en toe uit de pas lopen en dat daar soms ongelukken door komen.

Niet zelden rijdt er dan een ambulance over de vluchtstrook langs en zien we, nadat we ons een tijd hebben zitten verbijten, een politieauto langs komen, of een gele pick-up met groene strepen en zien we ze samen met gestrande auto's achterelkaar op de vluchtstrook. Iedereen kijkt, en na een paar honderd meter lost de file zich op en trappen we een beetje onder de indruk toch het gas in en worden we weer door andere gedachten in beslag genomen. In zulke situaties in Amerika horen de mensen in het verkeer dan: " A lot of rubbernecking is going on between Lancaster and York, near..." Iedereen kijkt reikhalzend naar wat de oorzaak van de stagnatie is, ook vanaf de rijbaan aan de andere kant, wat vaak de oorzaak is van nieuwe opstoppingen en zelfs botsingen.

Wat zit hier nu achter, die verontrustende ongelukken en alles wat er dan aan hulp op volgt? Daar zit aan de kant van de weggebruikers menselijk gedrag achter, en aan de andere kant Rijkswaterstaat, onzichtbare baancommissarissen die altijd klaar staan om bij te springen, te helpen, bij kleine ongelukjes, en ook op grote schaal, bij rampzalige vertredingen. Dag en nacht.

Rijkswaterstaat heeft weinig met het klompje te maken waarmee de brugwachter geld voor de doortocht ophaalt, dat is van onze natte waterstaat. Rijkswaterstaat legt ook de wegen neer waarover wij ons door het land spoeden, ontwerpt ze, bouwt ze en beheert ze, en ziet toe op een effectieve, comfortabele en vooral veilige verkeersdoorstroming. RWS is de bouwer, de beheerder, en in onze praktijkervaring één van de snelle diensten die ons in een lastige situatie te hulp schieten.

Als we ons op Zondag zoals vroeger afvragen of we zullen gaan toeren, touren voor je plezier, is dat vragen waar we in de file zullen gaan zitten.

We vinden het vanzelfsprekend dat het wegdek er is in de vertrouwde straat waar wij wonen, en dat als je die uit rijdt er verder straten zijn en al die wegen verder op onze weg naar andere gemeenten, totdat ik door tekst op lichtkrant boven de weg me realiseerde dat er mensen achter zitten die kennelijk om wat meer contact met de gebruikers verlegen zitten, of om u simpelweg wat wegwijs te maken: "0800-8002 Vragen over de snelweg? Bel Rijkswaterstaat". Vragen? Waarover? Zou ik kunnen bellen?

hans@arend.nu

Een telefoontje naar het nummer op de lichtkranten boven de weg werd uiteindelijk een telefoongesprek met Mark van der Vusse van de afdeling voorlichting en communicatie.

'Wat hebt u voor vragen, wat is de aanleiding om over Rijkswaterstaat te schrijven?' was zijn vraag.

'Ik zal mijn vragen emailen,' zei ik.

Al schrijvend lukte het mij beter om te zeggen waardoor ik werd geïntrigeerd om meer te weten te komen, en om er zelfs over te schrijven.

'Het gaat me om autorijden en de wegen die dat mogelijk maken en de mensen die achter de weg klaar staan om ons te helpen als het fout gaat,' schreef ik. 'Ik weet wel dat de algemene essentie is dat je het rubber op de weg houdt en dat je de rest zelf moet doen en in de juiste volgorde, invullen, zoals op- en terug schakelen, maar het gaat me om meer, en niet alleen van A naar B, het gaat mij om de harde praktijk, maar ook dromen en de fantasie waarmee ik in de auto zit en volgens mij de meeste andere weggebruikers. Een auto zonder weg is een museumstuk, een sculptuur, of een terreinwagen om de kinderen mee naar school te brengen. Ik hou vooral van auto's die mooi rijden en mooi zijn, de welving van een spatbord het strijklicht van de namiddag, de belofte dat ze mij naar wens ver weg kan brengen, het zicht op een mooie bocht in de weg, of in de schemer doorrijden over een mooi onderhouden rijksweg, en ochtendnevel op de route. Ik geniet van een groot koppel, op z'n tijd power onderin en veel ouderwetse pk's bovenin. Daarbij gaat het me niet om de cijfers, geen statistieken. Verder heb ik een sterke gevoeligheid voor het historisch besef achter een groot merk, de elegantie van het hele concours. Een dramatische, Russische lucht boven de afsluitdijk. De bocht langs het meer bij Naarden, dan kan ik wel huilen, en dat de ik dan ook, en de zeeweg naar Bergen aan Zee, en naar Bloemendaal, en de weg naar Apeldoorn Ik kan altijd wel doorrijden.

Ik zou meer willen weten over wat Rijkswaterstaat allemaal met de weg te maken heeft, de verkeersafvloeiing en doorstroming, de verkeersveiligheid, de hulpdiensten, dus ook de verkeerscontrole met camera's, ik daarover wel een heleboel weten, over landschaparchitectuur, de kunstwerken. Nadat ik gepraat heb met een piloot die de cartografische opnamen maakt van de tracé's die jullie bouwen ben ik gaan zien wat er allemaal bij komt kijken en mee te maken heeft met wat er op en langs de weg gebeurt. De gedachte hierachter is dat ik er over wil schrijven. Ik begrijp dat het veel gevraagd is maar als weggebruiker hebben we er op een intense manier mee te maken en er is betrekkelijk weinig over bekend over het ontwerpen en de bouw en het beheer, de hulpdiensten, het design van de wegen, de filosofie en de planning, en dan nog het actuele nieuws over flessenhalzen, verbeteringen, omleggingen, en onderwerpen waar in het algemeen niet zo veel over bekend is, als over het ontstaan van harmonica's in files en kettingbotsingen. Over lussen in de weg en tellingen. In slaap vallen en rampenplannen. En de samenwerking met de politie, de Rijkspolitie, de verkeerspolitie, de ANWB, de helicopter van de VU, de brandweer, de KNAC. Nazorg bij ongelukken, en ook voor de medewerkers van RWS. Ik begrijp dat mijn wens om hierop allemaal toelichtingen te krijgen veelgevraagd is, maar dat zou dan in stapjes kunnen. Dan zal ik mijn kant toelichten en schrijven over een glimp van een zandverstuiving, en de wolken in een rivier, en de passage onder die gigantische, machtige fly-overs door en weer verder.'

Een dag later maakten we een afspraak.

In de verslagen van de gesprekken die in de komende nummers van dit blad zullen volgen geven wij weer op welke manier we worden geholpen om ons zo soepel en zo veilig mogelijk van A. naar B. te laten komen, en zo snel mogelijk weer terug, en hoe de verschillende hulpdiensten worden ingeschakeld. Daarover verder in een volgende aflevering.

hans@arend.nu

Werkzaamheden, files op mijn route? Onderweg naar mijn afspraak, met de communicatieman van Rijkswaterstaat Mark Van der Vusse, rij ik onder een nieuwe boodschap door. Had ik kunnen voorkomen naar Utrecht in een file terecht te komen door te bellen?

'Rijkswaterstaat is een uitvoerend orgaan van het Ministerie van Verkeer. Vekeers Centrum Nederland (VCN) van Rijkswaterstaat heeft een samenwerkingsverband met de politie, de KLPD, er lopen hier ook politieagenten rond. De politie is één van onze belangrijke partners op de weg. Om die samenwerking duidelijk te maken kan ik als voorbeeld geven een ongeval met een vrachtwagen bij Eindhoven, dat wat tijd gaat vergen, dat tot na de spits gaat duren. Dan wordt hiervandaan door ons het verkeer omgeleid, verkeer dat naar België moet. Ter plaatse blijkt dat er nog verkeer over de vluchtstrook kan rijden, maar een file is niet te vermijden. Het omleiden doen we via de borden boven de weg, naar Duitsland 'Naar Duitsland volg...' Daarnaast kunnen we de radioverkeersinformatie inschakelen. Dat doen we deels zelf en deels doen dat commerciële partijen. Wij geven door welke omleidingsroute er is ingesteld, en dan meldt bijvoorbeeld de ANWB dat er een ongeval is geweest en worden de weggebruikers een omleidingsroute worden geadviseerd. Dat kunnen ook zenders zijn, zoals RTV Utrecht. Het ongeval zelf moet dan ook nog worden afgehandeld. Dat noemen wij Incident Management. Daarvoor hebben wij afspraken en protocollen gemaakt met de verschillende hulpdiensten om dat veilig en snel te af te werken. En dat wordt allemaal vanuit dit Verkeerscentrum geregeld. We rijden niet hier vandaan naar het ongeval, dat regelen we allemaal per telefoon met onze operationele mensen en de mensen van de politie en van de ambulancediensten. In dit gesprek zullen we ons beperken tot de functie van het verkeerscentrum, de veiligheid op de weg direct na incidenten, tijdens de werkzaamheden van de hulpdiensten, het herstellen van de eventuele schade aan de weg en de veiligheid tijdens wegwerkzaamheden. Later zullen we met hulpdiensten meerijden om te zien hoe het in het echt gebeurt. Dit gesprek zullen we beperken tot verkeersmanagement.

Het verkeer dat wij managen rijdt over 3250 kilometer weg die wij in beheer hebben en daarvan is 2250 kilometer autosnelweg. Het klinkt erg statistisch maar het geeft wel een indruk waar het om gaat: vorig jaar kregen wij te maken ruim 34.000 files. De gemiddelde file duurde 67 minuten, vooral tijdens de ochtend- en de avondspits, en ook files door wegwerkzaamheden. Met de middelen die wij hebben proberen we voortdurend om de doorstroming te verbeteren Om u een indruk te geven waar wij nu mee bezig zijn heb ik een lijst voor u van de actuele wegwerkzaamheden.'

Deze lijst is grotendeels ook de lijst van actuele flessenhalzen in het verkeer en zullen wij geregeld in Autoweek publiceren, zodat we kunnen voorkomen dat iedereen steeds maar gaat bellen. Lijkt ons wel heel handig.

'Dan zal ik u eerst laten zien hoe wij voortdurend het wegennet in beeld houden.'

hans@arend.nu