Ik voelde me nog erg opgelaten, maar ik vertelde het hele verhaal.
De vrouw kwam binnen. Ze leek helemaal niet op zo’n boerin die ik in deze streek verwacht had, eerder een chique maar lieve dame uit Zuid.
‘Jongens, willen jullie wat eten? En melk of koffie? Blijven jullie hier zitten Dirk?’
‘Koffie alstublieft,’ zei ik.
Ze lachte naar me en ging toen weer.
‘Het zat er natuurlijk dik in, dat ze me zouden traceren, dat moest een keer gebeuren,’ zei Van Waaien. Hij leek niet kwaad. ‘Niet eens ze, want ze hebben me oogluikend laten gaan zoals ik het zie. Maar jij was het die me helemaal tot hier heeft nagetrokken.’
Hij lachte.
‘Ik ben niet boos op je hoor! Het mooiste van de Spirit is dat de motor een echte Ryan is. Heb ik gevonden op een vliegveld op Long Island, maar het hele verhaal is een heel lang verhaal.’
We liepen naar de kant van de schuur, waar een werkbank stond en een draaibank, niet de apparatuur om koeien te melken. Op een vrij stukje van een werktafel met paperassen en boeken en prenten aan de muur, hingen ook foto’s van de Spirit. Mijn foto zou hier niet misstaan. Drie luie stoelen bij een ronde tafel en een rechte stoel bij een tafel aan de wand. Op de ronde tafel stond ook een stapel boeken. Mussen vlogen kwetterend naar binnen, naar hun nest, en na een duikvlucht vanuit de spanten van het dak naar buiten.
M’n mobieltje trilde. M’n vader. Dat kon ik er nu niet bij hebben.
‘Is het leuk? Waar zit je? Nog in Den Haag?’
‘Nee pap,’ ik heb iets leukers bedacht, ‘maar maak je geen zorgen, ik ben vanavond op tijd weer terug.’
‘Nou goed,’ zei hij, ‘ik vertrouw er op dat je niet door zeven sloten baggert.’
Sloten!
‘Sinds dat ik die foto maakte,’ zei ik, ‘vraag ik me af hoe u kunt vliegen zonder vóóruitzicht.’
‘Lindbergh zelf kon dat ook niet,’ zei Van Waaien, ‘want er zat een enorme benzinetank op de plaats van de passagier. Hij zat achter een paneel waar de meters en instrument op waren geplaatst. Hij kon voor zich uit kijken door z’n vliegtuig steeds een beetje te manoeuvreren, zoals een vliegtuig met een staartwiel naar de startbaan taxiet, beetje naar links, beetje naar rechts. Hij had ook een periscoop waardoor hij vooruit kon kijken.’
Zijn vrouw kwam de hangar binnen met de lunch, onze stewardess.

Ze legde even een hand op zijn schouder en keek mij vriendelijk aan. Een groot bord met bruine boterhammen, met kaas, oude kaas, brokkelige kaas, en worst. En koffie. Ze bleef er even bij staan en ging toen op de derde stoel zitten nadat ze een stapel boeken naar de grote tafel had verhuisd.
‘Zo kan je dan wel over de oceaan vliegen,’ vervolgde Van Waaien, ‘maar niet hier in Nederland. Maar daar heb ik wat op gevonden. Op het dak zit een videocamera die het beeld doorstuurt naar een flat screen op het instrumentenpaneel. Het is een groothoeklens, waardoor ik het zelfde uitzicht heb alsof er een voorruit in het vliegtuig zat. Voor de show kan ik het opklappen zodat er dan niets anders zichtbaar is dan de oorspronkelijke instrumenten. De inspecteur van de RLD heeft al gezegd dat hij er geen probleem in zag. Dus daar maak ik me geen zorgen over. Ik kan de camera ook een beetje naar boven en naar beneden draaien, zodat ik veel beter zicht heb dan in een normaal vliegtuig als ik boven de weg vlieg. En ik vlieg boven de weg, maar dat heb je al begrepen inmiddels, omdat ik daar op het radarscherm niet opval. Maar de toren die zal geen snelheidsovertreders doorgeven aan de verkeerspolitie, hoop ik. Zeg maar Dick, dat vind ik fijner dan meneer.’
‘Kom Dirk,’ zei mevrouw van Waaien, ‘ik ga weer naar binnen. Als jullie nog wat willen dan hoor ik het wel.’
‘Het duurt, hoop ik nog twee weken,’ zei Dick, ‘tot ik het luchtvaardigheidsbewijs zal krijgen van de RLD, maar daar wachten we niet op, dat is des te spannender. Intussen zal ik je helpen een mooie serie foto’s te maken. Ik begrijp natuurlijk best dat zoiets een enorme scoop voor je zou betekenen.’
‘Dan leen ik een camera van een vriend,’ zei ik, ‘zodat ik dia’s kan maken. Daar heb ik veel meer aan, omdat bladen beter van dia’s kunnen reproduceren als ze de foto’s groot willen plaatsen. Die vriend is een professioneel fotograaf en hij heeft daarvoor de geschikte apparatuur. Maar ik was helemaal vergeten de opname te laten zien die ik vanochtend heb gemaakt.’

‘Zo zo!’ zei Dick, ‘dat is enorm! Juist tegen die achtergrond! Zo Amerikaans! Het lijkt Manhattan wel. Prachtig! Dat is toch bij Amsterdam is het niet? Nou ik zie wel dat je het kan! Ik had gedacht dat we volgende week Zaterdag, als jij dan kan tenminste, nog een paar goeie foto’s zouden kunnen maken. Wat vind je?’
‘Dat is mooier dan ik kan dromen.’
‘Maar dan moet je het tegen niemand zeggen! Ik stel voor dat we beginnen boven de haven van IJmuiden, om 10:00 uur. Als je mij je mobiele nummer geeft kunnen we contact houden. Om die tijd is het prachtig om vanuit zee voor de Hoogovens langs te vliegen. Die als eerste
‘Als je dan naar het Noorden vliegt,’ opperde ik, ‘dan zou ik een vriend kunnen vragen of hij in Bergen aan Zee de volgende foto zou kunnen maken.’
Het was wel vreemd om meneer van Waaien bij zijn voornaam te noemen. Ik zou best wel populair over kunnen komen.
‘Nee,’ zei meneer van Waaien kortaf, ‘ik wil er geen andere fotografen bij betrekken. We doen het anders. Ik vlieg gewoon weer naar huis en we spreken af dat als jij al goeddeels onderweg bent naar Bergen aan Zee, dat ik weer van start ga. Wat vind je daar van?’
‘Ik zou ook nog een start en een landing willen fotograferen,’ zei ik, ‘maar dat kunnen we dan als laatste doen.
Opeens kwam het in me op dat sommige mensen zich geroepen voelen om hun familienaam waar te maken ik een beroep dat daarop aansluit. Ik vroeg of dat bij Van Waaien ook zo was gegaan.
‘Wat dacht je van Baksteen,’ vroeg Dick meteen daarop, ‘de chef van de verkeersvliegersvereniging? Het is te hopen dat Rijkswaterstaat en de Rijksluchtvaartdienst een niet al te best contact hebben, waardoor ze samen kunnen concluderen wat er gebeurd is, dat ik het was. De vlucht van vanochtend was de eerste grote vlucht. Het was de eerste keer. Niet een weddenschap van een mannen op een vliegclub, zoals dat in Engeland zo vaak gebeurde, die drieste piloten die onder bruggen door vlogen. Je moet me wel beloven dat je nog even wacht met die foto bij een krant aan te bieden, want dan gaat de show niet door. Ik zeg het maar om het gezegd te hebben, die echte persmensen zijn niet te vertrouwen. Muskieten.’
‘Ik ben nog lang geen echte,’ zei ik.

Tijdens de lunch zat ik in de stoel waaruit ik het best naar de Spirit kon kijken; ze werd steeds imposanter. Ik twijfelde er niet aan maar het was niet te geloven dat Van Waaien het vliegtuig zelf had gebouwd. Zoals ook die prachtig in schijfjes gedraaide aluminium voorkant, die rechtstreeks uit de fabriek van Bugatti leek te komen. Ik stond op en hij liep met me mee.
‘Zal ik je laten zien hoe ik toch een goed zicht naar voren heb, of moet je nu naar huis?’
Nee, er was dan wel veel gebeurd maar het was toch nog maar pas even voor tweeën. Ik had nog steeds last met meneer van Waaien te tutoyeren. Gelukkig kon ik het vaak vermijden als ik iets vroeg. Meneer Dick opende de deur, een heel licht deurtje, ultralight. Een lichtgewicht stoel. Hij gebaarde me te gaan zitten.
‘Ik ben een keer in Oshkosh geweest, in Amerika,’ zei hij. ‘Dat is een bijeenkomst van honderden zelfgebouwde vliegtuigen met hun bouwers. Daar heb ik ook Dick Rutan ontmoet, die met zijn ex-vrouw in zijn zelfgebouwde Voyager rond de wereld is gevlogen. Ik heb nog steeds contact met hem. Ik heb daar zoveel prachtige kistjes gezien, dat was fantastisch. Daar kreeg ik de vonk om iets groters te bouwen. In Amerika is dat veel makkelijker dan hier. Moeilijker in ieder gavel dan het boeren hier is geworden. Financieel is het ook niet eenvoudig, daarom probeer ik een sponsor te zoeken, vandaar dat die foto’s van jou me daarmee goed zouden kunnen helpen. Zo zie je maar hoe alles in elkaar grijpt. In heb al een balletje opgegooid bij de importeur van Breitling, van die pilotenhorloges.’
Dick had de camera aangezet en op het scherm voor me zag ik het weiland.
‘Lindbergh kon door een periscoop kijken,’ zei Dick. ‘Die heb ik niet ingebouwd. Dit is natuurlijk wel een hele verbetering. En als ik een beetje smokkel met dat neerklapbare instrumentenpaneel dan heb ik een mooie combinatie gemaakt, met de suggestie en veiligheid. De man van de RLD vond het een vondst, en dat is ook belangrijk.’
‘Je moet je ogen niet sluiten voor de nieuwe mogelijkheden,’ zei ik, en ik had meteen spijt van deze stomme opmerking. Het was alsof ik mijn opa hoorde praten. Rekel liep door het beeld. Daar kwam ook de vrouw van Dick binnen.
‘Gaan jullie vliegen?’ vroeg ze. ‘Ik kom vragen of jullie nog thee of koffie zouden willen hebben.’
‘Hebt u misschien cola?’ vroeg ik. Ja hoor.
‘Nee,’ zei Dick, ‘ik ga niet vliegen. Tot Zaterdag is het weer mooi geweest. Koffie graag.’
Ik dacht er over wat ik thuis moest zeggen. En dat ik Peter moest tegenhouden om zich er zelf actief mee te bemoeien. Ik pakte de stuurknuppel en stelde me voor hoe het zou zijn om te vliegen.
‘Toen mijn vader nog op de lagere school zat,’ zei ik, ‘maakte hij een fietstocht met jongens uit zijn klas naar Het Gooi. En in Bussum waren ze de weg kwijt en vroeg toen aan een mevrouw die in de tuin aan het werk was naar de weg. Waar komen jullie vandaan? Toen kwam ze met glazen ranja, de cola uit die tijd. En zo zit ik opeens hier.’

Er vliegt een eskader mussen kwetterend de hangar uit. De windzak hangt een beetje slapjes, het is wel te zien dat de wind nog uit het Westen komt. De middag was omgevlogen. Om kwart over vier reed ik weg, hartelijk uitgezwaaid. Rekel! Rekel, terug komen! De middag was wel even anders verlopen dan in stilte door het museum in Den Haag. Het was best goed weer om terug te rijden. De zelfde weg weer. Ik had ook langs de kust kunnen rijden, maar dat was erg òm. Door de lucht vlogen ontelbare ultralights. Ik zag ze overal. Het zullen wel hallucinaties zijn geweest zou mijn vader gezegd hebben als ik hem het verhaal had verteld, maar dat kon ik niet, omdat ik het nog minstens een week geheim moest houden. Op de hoogte van Markenbinnen zat er een auto aan m’n bumper te toeteren, maar ik kon niet harder dan ik al reed. Als ik met een ultralight was dan had ik van al dat gejen en gedonder geen last gehad. Luid toeterend werd ik door de auto gepasseerd, terwijl hij mij op een link krappe manier sneed en bijna in de berm gedrukt. Niet zeuren, de man moest eens weten wat voor een spannende dag ik had gehad, daar kon ie van z’n levensdagen met z’n leasebak niet omheen.
Op de pont realiseerde ik me dat ik een verhaal moest hebben waarachter ik mijn project buiten de nieuwsgierigheid kon houden. En aan het eind van de bomenloze Spaarndammerstraat, onder het treinviaduct, realiseerde ik me dat ik Peter nog moest bellen, waarschuwen dat hij niets over de Spirit moest vertellen. Ik stopte en belde hem.
‘Maar dat is toch een fantastische scoop,’ zei hij verontwaardigd.
‘Daar wacht iedere fotojournalist z’n hele leven op. Daar zou ik zelf geen moment over twijfelen. Weet je het wel zeker? Als je langer wacht zijn anderen je voor! Weet je het wel zeker?’
‘Als ik het nu even cool bekijk,’ probeerde ik als antwoord, ‘weet nog niemand waar het vliegtuig vandaan komt en volgende week Zaterdag ga ik nog meer foto’s maken, een hele reportage. Het zou toch wel toevallig zijn als er iemand anders vandaag een mooiere foto gemaakt zou hebben dan ik. En trouwens, ik heb het beloofd. Houdt u het ook geheim?’
‘We hebben het er nog wel over,’ zei Peter. ‘Maar ik zal je gerust stellen. Ik zal er niet over praten. Ik hoop dat ik snel meer van je hoor.’
‘Misschien morgen,’ zei ik. ‘Dan kom ik naar u toe, maar ik bel eerst even.’
‘Ja tot morgen. Kalm aan hoor!’
Eerst Zondag, en dan nog een hele week. Ook nog flink wat aan m’n studie doen.
Voor mij was er die dag ontzettend veel gebeurd, maar voor de rest van de familie was de dag gewoon als een andere zaterdag. M’n vader was thuis, m’n moeder uiteraard, Hetty zat op d’r kamer, en mij werd gevraagd hoe ik het had gemaakt.
Ik zei dat ik het toch maar niks vond om met de trein te gaan terwijl ik toch m’n scooter had, en dat naar Den Haag voor de scooter te ver was en dat er in Alkmaar een tentoonstelling was met foto’s van het Vliegveld Bergen. Ik had een boekje gezien met foto’s van dat vliegveld, na de oorlog was het afgebroken, maar dat ik alleen dat boekje had gezien, en niet eens die dag, dat vertelde mijn verhaal niet.

M’n moeder had wel iets in de gaten van de spanning van mijn avonturen die dag. Maar ze zei er niets over, ze probeerde niet te vissen. Ze vroeg of ik het naar m’n zin had gehad, de hele dag weg op de scooter, heel voorzichtig eigenlijk, alsof ik met haar aanstaande schoondochter op stap was geweest. Ik pakte het boek van de Air and Space Museum en las het hoofdstuk over de Spirit. Dat kon toch moeilijk verdacht zijn. Er kwam niets over de verschijning van de laag overvliegende Spirit op het Journaal, zodat ik er geen spijt van hoefde te hebben dat ik niets met de foto had gedaan, terwijl het zo eenvoudig was geweest om hem naar het AP te mailen. Ik ging naar m’n kamer om weer even naar de foto te kijken. Op de gang hoorde ik iemand aankomen. Hetty. Net op tijd klikte ik de foto weg naar een andere. Ze zei dat ze wel had mee gewild naar Alkmaar. En dan even naar Bergen aan Zee. En dat ik beloofd had dat we een keer samen op de scooter weg zouden gaan. En of ik zou waarschuwen als ik weer eens op stap ging. Peter had in de middag nog gebeld, zei ze. Ik zei dat ik hem zou terug bellen. Hij vroeg of je al thuis was. Ze had een colaatje gebracht. Het leek wel dat ze iets wilde vragen, maar deed dat niet. Ik zou moeten oppassen en kon beter weer naar de rest gaan om minder argwaan te wekken. Het leek wel dat ik toch iets geheimzinnigs uitstraalde. Op de tv stond Foyle’s War aan, dat een favoriet programma van mijn vader was.
Ik pakte het boek weer, las verder en hield mijn vinger bij een ander hoofdstuk een stukje verder, The Pioneers of Flight, zodat ik als m’n moeder of wie dan ook mijn richting op kwam het andere hoofdstuk kon openslaan. Ik had geen zin om te kijken, hoewel het anders wel spannend zou zijn. M’n moeder zei dat Peter voor mij had gebeld, die had gezegd dat ik op m’n mobieltje niet bereikbaar was. Shit! Ik zei dat ik toen op de scooter onderweg geweest zal zijn. Ze ging er niet op in. Ze vroeg niet of ik hem al gesproken had. Ik zette het boek terug omdat ik toch niet kon lezen. Ik kon Peter moeilijk op mijn kamer gaan bellen en besloot dat tot Zondag uit te stellen. Ik vond het wel zonderling omdat ik immers niets links had uitgehaald. Ik verheugde me op volgende week, wanneer ik de dia’s kon laten zien. Iedereen zou dan opkijken! Dat heeft onze Kees toch maar slim gespeeld, zouden ze zeggen. En Peter zou trots op me zijn, en hij zou zeggen dat ik het niet van een vreemd had. Want dan zouden de foto’s toch wel gepubliceerd worden. Dan zou iedereen ze gezien hebben. Maar ik zou daar cool onder blijven, of zou dat tenminste proberen.

Er was niks op tv. Hetty was niet weggegaan. M’n vader en moeder zaten te lezen. Zelf had ik helemaal geen zin om de deur uit te gaan, ik zat op hete kolen. Hetty zei nijdig dat het een stomme avond was en zapte langs de kanalen. Op National Geographic begon net een docu over een poging van een microlight-vlieger om over de oceaan te vliegen.
‘Laat staan,’ riep ik.
‘Hij weer,’ riep ze uit, en ze stampte de kamer uit. ‘Ik ga naar José.’
M’n ouders reageerden niet. M’n moeder liep niet eens achter haar aan. Er hing een vreemde spanning, ik snapte niet waardoor. Toeval dat die vlieger opeens op de tv kwam? Moest ik Dick even waarschuwen? Je loopt te hard van stapel, zou m’n moeder zeggen. Nee, ze zou het niet zeggen, maar wel denken. Dat was dus ook een effect van opvoeding, dat je hoort wat je moeder zou denken. M’n vader had z’n boek laten zakken en keek naar de man die in de regen vliegend verslag gaf van zijn plannen en de vlucht.
‘Oh,’ zei hij, ‘we zijn Foyle’s War vergeten. Ik vond het al zo’n vreemde avond.’
Hij zapte niet naar de Engelse serie omdat hij zo te zien werd geboeid door de dare devil in z’n microlight. In de gids zoekend naar wat er over hem werd vermeld zag ik dat het een uur zou duren, dus moesten we er maar eens voor gaan zitten. Foyle’s was helemaal niet vermeld. Dat was een kleine opluchting. Dus zouden wij samen naar de vliegpogingen van die natte vogel kijken.
Brian Milton was de naam van de piloot, van beroep journalist, een bevlogen gedreven vlieger. Als introductie werd gezegd dat hij in 1998 met veel tegenslagen een geslaagde vlucht rond de wereld had gemaakt en dat hij nu als eerste in een microlight een non-stop vlucht wilde maken over de Atlantische Oceaan. In 1987 had hij al in 59 dagen al een vlucht gemaakt in een Dalgety Flyer van London naar Sydney toentertijd de langste vlucht in een microlight in de historie. Vergeleken met zijn eerdere vluchten zou een tochtje over de Atlantische Oceaan dus geen gewaagde onderneming worden. Misschien had hij er erg luchtig over opgegeven en zichzelf daarmee klem gezet, maar in ieder geval was zijn motto dat hij het liever niet overleefde dan met hangende pootjes terug zo komen.
‘Wel wonderlijk,’ zijn mijn vader, ‘dat hij vluchten heeft gemaakt over heel gevaarlijk gebied, en nu hij zou oud is de Oceaan over.’
‘Colaatje Kees?’ vroeg mijn moeder.
Ze leek het gezellig te vinden.

Voor de vlucht moest een speciaal gebouwde grote benzinetank van 416 liter worden geïnstalleerd, iets groter dan de standaard tank van 22 liter, en ook een andere vleugel.
Zijn inspiratie was Charles Lindbergh, vertelde Milton. Die was zijn ‘drive’, maar zijn handicap was ‘fear of heights’, hoogtevrees. Hij wilde de geschiedenisboeken halen. Zou Dick kijken?
De microlight wiebelde vreselijk. Milton had grote moeite om hem een beetje ‘level’ en op koers te houden. Het weer zat niet erg mee. Het regende. De snelheid was 116 km per uur. Van het vliegveld op Long Island vloog hij eerst over New York City naar het Vrijheidsbeeld, waar hij op een hoogte van 200 meter drie maal omheen cirkelde. Daarna werd koers gezet naar Halifax.
M’n moeder had haar tijdschrift weggelegd en zat met aandacht mee te kijken. Geen van drieën zei iets.
Ik begon steeds meer te beseffen dat de hele machine een kwetsbaar samenhangende constructie was, er ging steeds meer mis. De brandstofverbruiksmeter werkte niet meer. De benzinemeter, een doorzichtige slang aan de zijkant van de tank, wees aan dat er veel meer verbruikte werd dan was voorzien. Milton zei door alle geconcentreerde aandacht geen last van hoogtevrees te hebben. Het weer werd slechter, regen, en hij zat te dubben of hij zou tanken. Het werd snel mistig en donker. Naar Halifax zou zijn langste non-stop vlucht worden, 893 km. Met een flinke rugwind maakte hij een snelheid van 137 km per uur. Het werd steeds storender dat hij alsmaar moest bijsturen, geen moment voor zichzelf.
Af en toe werden de Engelse door Milton gesproken teksten als onderschriften stom vertaald, zodat ik probeerde om niet de ondertitels te lezen.
Ondertussen moest hij de cassettes van de videocamera’s verwisselen, voortdurend met een flashlight de kaart raadplegen, de gps, die Lindbergh niet had, de benzinemeter, de toerenteller, de hoogtemeter, en alles wat elke piloot nog meer in de gaten moet houden in zijn droge niet al te koude, winddichte cockpit. Het werd een steeds groter probleem voor Milton dat hij niet kon inschatten of hij Halifax zou halen op de snel minderende benzinevoorraad die nog over was.
Met de hakken over de sloot, terwijl de benzine al praktisch op was, en de motor sputterde, hokte en stokte, haalde hij, koud en nat, ternauwernood de air strip van Yarmouth. Milton werd warm onthaald. Pauze.

Dat is eerder een obsessie dan een plezierreis zei m’n vader. Weet je, ik denk dat deze Milton de zelfde man is als de uitvinder van de The Last Resort parachute, waarmee je uit een hoog gebouw kunt ontsnappen als problemen zijn. Hij nam een slok van de wijn die m’n moeder inmiddels op tafel had gezet. Als je je grote klant kwijt bent geraakt bijvoorbeeld, of brand. Ik weet me zelfs te herinneren dat die parachute uit Oostenrijk kwam. Dus komt ie toch niet uit de koker van Milton. Last Resort, ook een mooie naam voor een bejaardentehuis, maar dit paste in zo’n plat attachékoffertje. Voor een aftocht vanaf de 12de verdieping.
Hij keek naar mij. ‘Wel een tandje hoger dan een scooter, is het niet?’
De ‘flydat’ had niet gewerkt. Dat betekende dat Milton onderweg de data niet kon aflezen en niet wist wat de motor deed en achteraf wat ie gedaan had. Gelet op het schema zou hij ondanks alle handicaps snel van Halifax naar St. John moeten zien te komen, 443 km. Door de weersverwachting die in beeld kwam wist de kijker dat Milton in een storm terecht zou komen.
‘Ik zou zijn boek wel willen lezen, want het is nu een film, maar als journalist zal hij ook wel een boek hebben geschreven,’ zei ik. ‘Iets voor m’n volgende verjaardag.’
De problemen werden steeds groter. Milton kreeg geen toestemming om de oversteek te maken. Hij zou zijn toestel op de punten waarop het was veranderd en waarin het afweek van de fabrieksspecificaties weer moeten terug brengen in z’n oorspronkelijke staat. De grote tank moest worden vervangen door de oorspronkelijke kleine tank, 22 in plaats van 416 liter. Hij moest IFR hebben, waardoor hij blindelings zijn weg kon vinden via de bakens. Hij moest binnenverlichting hebben, in plaats van de drie flashlights. Een zekere dokte Terry hielp hem om zijn vlieger weer legaal te maken. Hij verstopte de grote tank zodat deze na de keuring weer terug geplaatst kon worden. En hij moest alles zelf doen, want wat hij deed was illegaal. Na de keuring demonteerde Milton de oorspronkelijke spullen, en monteerde de speciaal gebouwde onderdelen. Terwijl er honderden vliegtuigen vertrekken met een grotere tank. Maar hij niet.
De keuring leverde geen problemen op. In een afgelegen ruimte bracht hij de microlight weer in orde.
Heel vroeg in de ochtend terwijl het nog donker was, heel in het geheim, vertrok hij naar St. John.

Kort na de start vloog er op een afstand van vijftig meter een straaljager rakelings over hem heen. Hij wist niet wat hem overkwam. Hadden de autoriteiten hem toch in de gaten gehad. Nee, daarvoor kwam de jager te snel na zijn start. En als het iets te maken had met zijn stiekeme start dan zou hij terug komen. Maar hij kwam niet.
‘Nu moet het toch goed gaan,’ zei m’n vader, ‘anders ga je niet zo’n film maken en uitzenden.’
‘Wacht maar,’ zei ik. ‘Want we hebben nog maar een krap kwartier te gaan en hij is nog niet eens bezig met de oversteek.’
‘Ik vind het jammer,’ zei ik, ‘dat als hij over land vliegt dat wij daarvan geen beelden krijgen maar alleen dat bewegelijke hoofd dat je onder z’n helm niet kunt zien. Wat zal het prachtig zijn om daar te vliegen, bossen, rotsen, en geen fast food middenstand.’
‘Het is daar heel onherbergzaam,’ zei m’n vader, ‘In de winter wachten de havenstadjes op de zomer. Dan is er helemaal niets te beleven. Het is het land van hersenschimmen.’
‘Hoezo?’
‘Dat is de titel van een boek, als je het wil lezen heb ik het voor je.’
Milton kwam weer zonder benzine, te ver van Gander om daar te kunnen landen. Nergens wegen, nergens huizen. Hij landde op een stripje. Daar werd Milton weer hartelijk geholpen door een echtpaar, met onderdak en voedzame maaltijden. Hij tankte de tank vol en gaf gas. De vlieger kwam moeizaam op snelheid, kreeg wat hoogte maar zakte weer terug, bonkt op de baan, en klimt weer. Het is de zware tank, zei Milton in zijn real time commentaar en probeerde tegelijkertijd het vliegtuig onder controle te houden. De vlieger klapte weer op de baan, en met een knal brak de as van het linker achterwiel, en scheurend en schuivend kwam de microlight tot stilstand.
‘Ik móest het proberen,’ zei Milton, zichtbaar down and out en ontgoocheld.
In de aftiteling kwam de mededeling dat Milton 3000 dollar boete had gekregen van het Ministerie van Luchtvaart.
‘Een scooter,’ zei m’n vader. ‘Hoe heerlijk dat vliegen ook zal zijn, daar zie ik toch meer in!’
Ik zat er op te wachten, dit commentaar, een geestig verpakte wijze raad of een impuls tot tevredenheid. Waarom kan hij het niet laten en mij de vrijheid laten om het mijne er van te denken. Altijd zoiets als het laatste woord!

Toch nog goed geslapen Kees? Hoezo? M’n moeder zei dat ze nog even naar m’n kamer was gekomen, nadat ik niet meer was terug gekomen, en dat ik voor de computer had zitten te slapen en dat ze niet zeker wist dat ik helemaal wakker was geworden.
‘Oh ja,’ zei ik, ‘ik weet het weer. Ik ben niet lang doorgegaan.’
‘D’r stond een oud vliegtuig op het scherm, zoiets als in het boek dat je zat te lezen.’
Ik gaf geen antwoord. Het was ook geen vraag.
‘Ik ga straks even naar Peter,’ zei ik, meteen een goeie gelegenheid om in een goeie stemming niemand aan een complot te laten denken.
‘Vraag gelijk wanneer ze weer eens komen eten,’ zei m’n vader. ‘Ik heb ze zo lang niet gezien.’
Ze zaten nog te ontbijten. Maar het was goed dat ik vroeg was omdat Peter de deur uit zou gaan. Na een kopje koffie vroeg hij me mee te lopen naar de studio, dan kon hij gelijk z’n spullen pakken voor z’n klus die middag.
‘Hoe is het verder gegaan?’ vroeg Peter. ‘Ik ben vreselijk benieuwd!’
‘De piloot,’ vertelde ik, ‘woont aan zijn eigen air strip in Noord Holland. De Spirit heeft hij zelf gebouwd, en hij wacht nu op de goedkeuring, op een luchtwaardigheidsbewijs, dus moet hij heel voorzichtig zijn.’
‘Maar wèl over de randstad vliegen!’ zei Peter.
‘Ja, dat begrijp ik ook niet. Ik denkt dat hij het spannend vindt als een jongetje en dat niet kan wachten. Ik dacht dat die Noord-Hollanders zo nuchter waren. Het lijkt wel dat hij iemand bij de Rijks Luchtvaart Dienst kent.’
‘Heb je daar nog foto’s gemaakt?’
‘Nee, het vliegtuig stond in de hangar. Eerlijk gezegd heb ik er niet aan gedacht.’
‘Hoe nu verder? Heb je daar al een idee over? Het je daar over gepraat met de piloot?’
‘Komende Zaterdag gaan we nog een paar foto’s maken, boven IJmuiden vond hij een geschikte plek en op zijn vliegveldje. Maar hij wil er beslist geen andere fotograaf bij hebben, zei hij toen ik voorstelde dat jij meeging.
‘Misschien heb je je dat niet gerealiseerd,’ zei Peter, ‘maar die foto bij het WTC is een geluksshot. Met die digitale camera van je, hoe goed die lens ook is, kun je niet snel scherp stellen en het wegschrijven naar de card duurt te lang om nog een tweede foto te maken. En als je mooie foto’s wil hebben voor reproductie dan heb je dia’s nodig en zul je toch met een ouderwetse kleinbeeldcamera moeten fotograferen. Daar komt bij dat je op je scootertje met die spullen niet snel en veilig genoeg bent om je van de éne plek naar de andere te verplaatsten. Ik zal dan niet fotograferen maar ik kan je wel chaufferen. Dan kun je mijn Contax met een lange zoom gebruiken. En dan ben ik je sprekende manual. Een ingebouwde winder heb je trouwens ook nodig.’
Het klonk redelijk. Het was in ieder geval mooi aangeboden. Dat zei ik ook.
‘Maar ik weet niet goed hoe ik dat aan Van Waaien moet verkopen.’
‘Zeg dan dat ik gewoon een oom ben, en zeg dan niet dat ik een fotograaf ben. Het is te mooi om te laten lopen omdat het je niet lukt om opnamen te maken. Je mag mijn Contax gebruiken. Ik zal je onderweg zeggen hoe ie werkt. Als we snel zijn kunnen we in Bergen aan Zee ook nog opnamen maken. Man dit is een fantastische kans! Je moet er verder met niemand over praten. Ook niet tegen Liesbeth zeggen.’
Over het komen eten zei hij dat hij de komende week beter niet kon komen.
‘Kom Zaterdag maar om negen uur, dan zijn we vroeg genoeg. En ga nou intussen niet met je memory card naar een fotozaak. Wees voorzichtig dat niemand die opname van het WTC te zien krijgt!’

We gingen meteen onderweg. Inmiddels was de Spirit een stip boven zee geworden.
‘Vind je het leuk?’ vroeg Peter.
‘Ja, heel spannend, niet alleen omdat het dit onbekende vliegtuig is, maar ook hoe alles in elkaar grijpt.’
‘Ik heb er aan gedacht dat de foto’s die je nu aan het maken bent een verhaal bij zou moeten schrijven, het verhaal hoe Dick er toe gekomen is om de Spirit te bouwen en hoe hij dat heeft aangepakt, en dat aanbieden aan de National Geographic in Nederland. Dan kan je het gewoon in Nederlands schrijven. Wees maar niet bezorgd, je kunt het wel, en ik laat je niet zwemmen.’
Ik was wel angstig dat dit plan veel te ambitieus was voor mijn mogelijke talent. Hoe zou ik dat ooit kunnen? We reden binnendoor over Groet en Schoorl naar Bergen Binnen, parkeerden de auto op het Ruïneplein en keken naar de mogelijkheden, waar de Spirit vandaan zou komen en wat dan mogelijk de achtergrond zou worden.
Telefoontje van de Spirit. Hij kwam aanvliegen oer de Eeuwige Laan en zou de laatste honderd meter afbuigen naar het midden van het plein. Zo konden we hem zien aankomen. Als we nu bij het restaurant Tussen de Pilaren zouden gaan staan, kregen we beide goed in beeld, de Spirit en de ruïne. Geronk in de verte. Daar kwam ze, minderde hoogte en boog af naar het midden van het plein. Brandpuntafstand 70 mm. Sluitersnelheid 1/1000, overlegde ik met Peter. Ik pakte de Spirit op het matglas toen ze net over de huizen vloog en draaide mee en drukte de ontspanknop verder in en hield deze een tiental opnamen ingedrukt en ze was alweer over de huizen in Oostelijke richting verdwenen.
Dick belde en zei dat hij zou terugvliegen over het kanaal, maar nog een keer zou terug komen voor een foto boven de vlotbrug, een markante landmark van Koedijk.
We reden er naar toe en wachten aan de kant van het kanaal, ten Zuiden van de brug, zodat ik de Spirit boven brug zou kunnen pakken met achter de brug zicht op het Koedijk ten Noorden. Hij kwam er al aan. Ik kon me voorbereiden. Weer 70 mm, zodat ik zoveel mogelijk kanaal en dorp in beeld zou krijgen. 1/1000ste. Scherpstellen op een punt waar ik wilde beginnen. De Spirit oppakken, doordrukken en meebewegen. Nog een paar frames voor de terugweg over het kanaal. Daarna moesten wij weer omrijden via Schoorldam.